ਸ ਤਦਾ ਵਾਲਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ। ਵਸਨ੍ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਕਾਲਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਮਯੋऽਦ੍ਯ ਜਲਾਗਮਃ। ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਨਭੋ ਮੇਘੈਃ ਸਂਵृਤਂ ਗਿਰਿਸਂਨਿਭੈਃ
ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਵਰਖਾ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ; ਵੇਖ, ਆਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਮਾਸਧृਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ। ਪੀਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਯੌਃ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਰਸਾਯਨਮ੍
ਆਸਮਾਨ, ਜੋ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਮੀਂਹ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਯਮਮ੍ਬਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮੇਘਸੋਪਾਨਪਂਕ੍ਤਿਭਿਃ। ਕੁਟਜਾਰ੍ਜੁਨਮਾਲਾਭਿਰਲਂਕਰ੍ਤੁਂ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਰਾਗੋਤ੍ਥਿਤੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰੈਰਨ੍ਤੇष੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਭਿਃ। ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਭ੍ਰਪਟਚ੍ਛੇਦੈਰ੍ਬਦ੍ਧਵ੍ਰਣਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਿਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਂਧ੍ਯਾਚਨ੍ਦਨਰਞ੍ਜਿਤਮ੍। ਆਪਾਣ੍ਡੁਜਲਦਂ ਭਾਤਿ ਕਾਮਾਤੁਰਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੁਆਸ ਨਾਲ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਚੰਦਨ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਘਰ੍ਮਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟਾ ਨਵਵਾਰਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ। ਸੀਤੇਵ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਮਹੀ ਬਾष੍ਪਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੇਘੋਦਰਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਪੂਰਦਲਸ਼ੀਤਲਾਃ। ਸ਼ਕ੍ਯਮਞ੍ਜਲਿਭਿਃ ਪਾਤੁਂ ਵਾਤਾਃ ਕੇਤਕਗਨ੍ਧਿਨਃ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਏष ਫੁਲ੍ਲਾਰ੍ਜੁਨਃ ਸ਼ੈਲਃ ਕੇਤਕੈਰਭਿਵਾਸਿਤਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਰਿਰ੍ਧਾਰਾਭਿਰਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਮੇਘਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰਾ ਧਾਰਾਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਃ। ਮਾਰੁਤਾਪੂਰਿਤਗੁਹਾਃ ਪ੍ਰਾਧੀਤਾ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਣੇਊ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪੰਡਤਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਸ਼ਾਭਿਰਿਵ ਹੈਮੀਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਿਰਭਿਤਾਡਿਤਮ੍। ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਤਨਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸਵੇਦਨਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋੜੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਅੰਦਰੋਂ ਗੂੰਜਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲਮੇਘਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ। ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕੇ ਵੈਦੇਹੀਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਤਪਸਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੋਵੇ।
ਇਮਾਸ੍ਤਾ ਮਨ੍ਮਥਵਤਾਂ ਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਦਿਸ਼ਃ। ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਾ ਇਵ ਘਨੈਰ੍ਨष੍ਟਗ੍ਰਹਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ
ਇਹ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਬਾष੍ਪਾਭਿਸਂਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਰ੍षਾਗਮਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਨ੍। ਕੁਟਜਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ। ਮਮ ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਕਾਮਸਂਦੀਪਨਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਹਿਮੋऽਦ੍ਯ ਵਾਯੁ- ਰ੍ਨਿਦਾਘਦੋषਪ੍ਰਸਰਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ। ਸ੍ਥਿਤਾ ਹਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸਿਨੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਾਃ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਾਨ੍
ਅੱਜ ਧੂੜ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਦੇਸੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਮਾਨਸਵਾਸਲੁਬ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਃ। ਅਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਵਰ੍षੋਦਕਵਿਕ੍ਸ਼ਤੇषੁ ਯਾਨਾਨਿ ਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਨ ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਝੀਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਕ੍ਵਚਿਦਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਨਭਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਰਂ ਵਿਭਾਤਿ। ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਹਾਰ੍ਣਵਸ੍ਯ
ਅਸਮਾਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਚਮਕਦਾ, ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਤਲ ਉੱਤੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸਰ੍ਜਕਦਮ੍ਬਪੁष੍ਪੈ- ਰ੍ਨਵਂ ਜਲਂ ਪਰ੍ਵਤਧਾਤੁਤਾਮ੍ਰਮ੍। ਮਯੂਰਕੇਕਾਭਿਰਨੁਪ੍ਰਯਾਤਂ ਸ਼ੈਲਾਪਗਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਵਹਨ੍ਤਿ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਜ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਲਾਲ ਮਿਟੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਾਕੁਲਂ षਟ੍ਪਦਸਂਨਿਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ ਜਮ੍ਬੁਫਲਂ ਪ੍ਰਕਾਮਮ੍। ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਪਵਨਾਵਧੂਤਂ ਭੂਮੌ ਪਤਤ੍ਯਾਮ੍ਰਫਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍
ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਕਾ ਜਾਮੁਨ ਫਲ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਕੇ ਆਮ ਫਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤਾਕਾਃ ਸਬਲਾਕਮਾਲਾਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਕੂਟਾਕृਤਿਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਃ। ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮੇਘਾਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਨਾਦਾ ਮਤ੍ਤਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇਵ ਸਂਯੁਗਸ੍ਥਾਃ
ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ।
ਵਰ੍षੋਦਕਾਪ੍ਯਾਯਿਤਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਨਿ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਨृਤ੍ਤੋਤ੍ਸਵਬਰ੍ਹਿਣਾਨਿ। ਵਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਵृष੍ਟਬਲਾਹਕਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਾਪਰਾਹ੍ਣੇष੍ਵਧਿਕਂ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ
ਜੰਗਲ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਰੀ-ਭਰੀ ਘਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ਤਃ ਸਲਿਲਾਤਿਭਾਰਂ ਬਲਾਕਿਨੋ ਵਾਰਿਧਰਾ ਨਦਨ੍ਤਃ। ਮਹਤ੍ਸੁ ਸ਼ृਙ੍ਗੇषੁ ਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ
ਬੱਦਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੇਘਾਭਿਕਾਮਾ ਪਰਿਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤੀ ਸਮ੍ਮੋਦਿਤਾ ਭਾਤਿ ਬਲਾਕਪਂਕ੍ਤਿਃ। ਵਾਤਾਵਧੂਤਾ ਵਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੀ ਲਮ੍ਬੇਵ ਮਾਲਾ ਰੁਚਿਰਾਮ੍ਬਰਸ੍ਯ
ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਬਗਲੇ ਦੀ ਲੜੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਾਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਰਿਤੇਨ ਵਿਭਾਤਿ ਭੂਮਿਰ੍ਨਵਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇਨ। ਗਾਤ੍ਰਾਨੁਪृਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਕਪ੍ਰਭੇਣ ਨਾਰੀਵ ਲਾਕ੍ਸ਼ੋਕ੍ਸ਼ਿਤਕਮ੍ਬਲੇਨ
ਧਰਤੀ, ਨਵੇਂ ਹਰੇ ਘਾਸ ਨਾਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਕੁਰਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੋਤਾ ਦੀ ਹਲਕੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਹੋਈ, ਲੱਕ ਦੀ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ਼ਨੈਃ ਕੇਸ਼ਵਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਦ੍ਰੁਤਂ ਨਦੀ ਸਾਗਰਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ। ਹृष੍ਟਾ ਬਲਾਕਾ ਘਨਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਕਾਨ੍ਤਾ ਸਕਾਮਾ ਪ੍ਰਿਯਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ
ਨੀਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੇਸ਼ਵ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ ਬਗਲਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਖਿਸੁਪ੍ਰਨृਤ੍ਤਾ ਜਾਤਾਃ ਕਦਮ੍ਬਾਃ ਸਕਦਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਃ। ਜਾਤਾ ਵृषਾ ਗੋषੁ ਸਮਾਨਕਾਮਾ ਜਾਤਾ ਮਹੀ ਸਸ੍ਯਵਨਾਭਿਰਾਮਾ
ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਨੱਚਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਬਲਦ ਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਹਨ੍ਤਿ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਨਦਨ੍ਤਿ ਭਾਨ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਿ। ਨਦ੍ਯੋ ਘਨਾ ਮਤ੍ਤਗਜਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਵਿਹੀਨਾਃ ਸ਼ਿਖਿਨਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਨਦੀਆਂ, ਬੱਦਲ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਗਦੇ, ਵਰਸਦੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਸੋਚਦੇ, ਕਦੇ ਨੱਚਦੇ, ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੋਰ ਤੇ ਬਾਂਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਾਨਿਪਾਤੈਰਭਿਹਨ੍ਯਮਾਨਾਃ ਕਦਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਸੁ ਵਿਲਮ੍ਬਮਾਨਾਃ। ਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪੁष੍ਪਰਸਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮਦਂ षਟ੍ਚਰਣਾਸ੍ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ
ਕਦੰਬ ਦੇ ਡੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਿਪਕ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਮੌੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਮਸਤ ਹੋਣੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਾਰਚੂਰ੍ਣੋਤ੍ਕਰਸਂਨਿਕਾਸ਼ੈਃ ਫਲੈਃ ਸੁਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਰਸੈਃ ਸਮृਦ੍ਧੈਃ। ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਖਾ ਨਿਪੀਯਮਾਨਾ ਇਵ षਟ੍ਪਦੌਘੈਃ
ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਡੱਲੀਆਂ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਪੀਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਤਡਿਤ੍ਪਤਾਕਾਭਿਰਲਂਕृਤਾਨਾ- ਮੁਦੀਰ੍ਣਗਮ੍ਭੀਰਮਹਾਰਵਾਣਾਮ੍। ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਣਿ ਬਲਾਹਕਾਨਾਂ ਰਣੋਤ੍ਸੁਕਾਨਾਮਿਵ ਵਾਰਣਾਨਾਮ੍
ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੱਦਲ, ਇੰਝ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਥੀ ਹੋਣ।