ਅਹਂ ਤੁ ਖਲੁ ਤੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਯੇ। ਦੀਪ੍ਤੈਰਾਹੁਤਿਭਿਃ ਕਾਲੇ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹਵਨ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਹਿ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਹਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਾਘਵਃ ਸੁਹृਦਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਵਾਚ੍ਯਂ ਯਦਨੁਰਕ੍ਤੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨ ਚ ਹਿਤੇਨ ਚ। ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਤ੍ਵਯਾ
ਜੋ ਬਚਨ ਇੱਕ ਲਗਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਚਾਹਣ ਵਾਲਾ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਏष ਸ਼ੋਕਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਵਸਾਦਕਃ। ਵਿਕ੍ਰਮੇष੍ਵਪ੍ਰਤਿਹਤਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਗਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਟੱਲ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵਚਨੇ ਤਵ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਮਨੁਪਾਲਯਨ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਉਪਕਾਰੇਣ ਵੀਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰੇਣ ਯੁਜ੍ਯਤੇ। ਅਕृਤਜ੍ਞੋऽਪ੍ਰਤਿਕृਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਂ ਮਨਃ
ਵੀਰ ਮਦਦ ਦਾ ਬਦਲਾ ਚੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਕ੍ਰਿਤਜਨਤਾ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਵ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਸ੍ਵਭਿਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਬਚਨ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਿਆ।
ਯਥੋਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਸਰ੍ਵਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ੍ਤਾ ਨਚਿਰਾਤ੍ ਤੁ ਵਾਨਰਃ। ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾਮਿਮਂ ਭਵਾਨ੍ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤਂ ਰਿਪੁਨਿਗ੍ਰਹੇ ਧृਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਰਾਜਾ; ਵਾਨਰ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ਰਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਇਹ ਵਰਖਾ ਸਹਿ ਲੈ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਡਟਾ ਰਹੁ।
ਨਿਯਮ੍ਯ ਕੋਪਂ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ਰਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਯਾ ਸਹ। ਵਸਾਚਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮृਗਰਾਜਸੇਵਿਤੇ ਸਂਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਧੇ ਸਮਰ੍ਥਃ
ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਹਿ ਲੈ; ਇਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਹਿ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ।
thumb|ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਅਠਵੀਂਸਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਠਵੀਂਸਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਸ ਤਦਾ ਵਾਲਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ। ਵਸਨ੍ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਕਾਲਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਮਯੋऽਦ੍ਯ ਜਲਾਗਮਃ। ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਨਭੋ ਮੇਘੈਃ ਸਂਵृਤਂ ਗਿਰਿਸਂਨਿਭੈਃ
ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਵਰਖਾ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ; ਵੇਖ, ਆਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਮਾਸਧृਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ। ਪੀਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਯੌਃ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਰਸਾਯਨਮ੍
ਆਸਮਾਨ, ਜੋ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਮੀਂਹ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਯਮਮ੍ਬਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮੇਘਸੋਪਾਨਪਂਕ੍ਤਿਭਿਃ। ਕੁਟਜਾਰ੍ਜੁਨਮਾਲਾਭਿਰਲਂਕਰ੍ਤੁਂ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਰਾਗੋਤ੍ਥਿਤੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰੈਰਨ੍ਤੇष੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਭਿਃ। ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਭ੍ਰਪਟਚ੍ਛੇਦੈਰ੍ਬਦ੍ਧਵ੍ਰਣਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਿਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਂਧ੍ਯਾਚਨ੍ਦਨਰਞ੍ਜਿਤਮ੍। ਆਪਾਣ੍ਡੁਜਲਦਂ ਭਾਤਿ ਕਾਮਾਤੁਰਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੁਆਸ ਨਾਲ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਚੰਦਨ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਘਰ੍ਮਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟਾ ਨਵਵਾਰਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ। ਸੀਤੇਵ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਮਹੀ ਬਾष੍ਪਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੇਘੋਦਰਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਪੂਰਦਲਸ਼ੀਤਲਾਃ। ਸ਼ਕ੍ਯਮਞ੍ਜਲਿਭਿਃ ਪਾਤੁਂ ਵਾਤਾਃ ਕੇਤਕਗਨ੍ਧਿਨਃ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਏष ਫੁਲ੍ਲਾਰ੍ਜੁਨਃ ਸ਼ੈਲਃ ਕੇਤਕੈਰਭਿਵਾਸਿਤਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਰਿਰ੍ਧਾਰਾਭਿਰਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਮੇਘਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰਾ ਧਾਰਾਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਃ। ਮਾਰੁਤਾਪੂਰਿਤਗੁਹਾਃ ਪ੍ਰਾਧੀਤਾ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਣੇਊ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪੰਡਤਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਸ਼ਾਭਿਰਿਵ ਹੈਮੀਭਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਿਰਭਿਤਾਡਿਤਮ੍। ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਤਨਿਤਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸਵੇਦਨਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋੜੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਅੰਦਰੋਂ ਗੂੰਜਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲਮੇਘਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ। ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕੇ ਵੈਦੇਹੀਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਤਪਸਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੋਵੇ।
ਇਮਾਸ੍ਤਾ ਮਨ੍ਮਥਵਤਾਂ ਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਦਿਸ਼ਃ। ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਾ ਇਵ ਘਨੈਰ੍ਨष੍ਟਗ੍ਰਹਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ
ਇਹ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਬਾष੍ਪਾਭਿਸਂਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਰ੍षਾਗਮਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਨ੍। ਕੁਟਜਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ। ਮਮ ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਸ੍ਯ ਕਾਮਸਂਦੀਪਨਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਹਿਮੋऽਦ੍ਯ ਵਾਯੁ- ਰ੍ਨਿਦਾਘਦੋषਪ੍ਰਸਰਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ। ਸ੍ਥਿਤਾ ਹਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸਿਨੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਾਃ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ਾਨ੍
ਅੱਜ ਧੂੜ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਦੇਸੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਮਾਨਸਵਾਸਲੁਬ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਃ। ਅਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਵਰ੍षੋਦਕਵਿਕ੍ਸ਼ਤੇषੁ ਯਾਨਾਨਿ ਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਨ ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਝੀਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਕ੍ਵਚਿਦਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਨਭਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਰਂ ਵਿਭਾਤਿ। ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਹਾਰ੍ਣਵਸ੍ਯ
ਅਸਮਾਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਚਮਕਦਾ, ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਤਲ ਉੱਤੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸਰ੍ਜਕਦਮ੍ਬਪੁष੍ਪੈ- ਰ੍ਨਵਂ ਜਲਂ ਪਰ੍ਵਤਧਾਤੁਤਾਮ੍ਰਮ੍। ਮਯੂਰਕੇਕਾਭਿਰਨੁਪ੍ਰਯਾਤਂ ਸ਼ੈਲਾਪਗਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਵਹਨ੍ਤਿ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਜ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਲਾਲ ਮਿਟੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਾਕੁਲਂ षਟ੍ਪਦਸਂਨਿਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ ਜਮ੍ਬੁਫਲਂ ਪ੍ਰਕਾਮਮ੍। ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਪਵਨਾਵਧੂਤਂ ਭੂਮੌ ਪਤਤ੍ਯਾਮ੍ਰਫਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍
ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਕਾ ਜਾਮੁਨ ਫਲ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਕੇ ਆਮ ਫਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤਾਕਾਃ ਸਬਲਾਕਮਾਲਾਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਕੂਟਾਕृਤਿਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਃ। ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮੇਘਾਃ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਨਾਦਾ ਮਤ੍ਤਾ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇਵ ਸਂਯੁਗਸ੍ਥਾਃ
ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ।