ਸੁਸੁਖੇ ਹਿ ਬਹੁਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਿ ਧਰਣੀਧਰੇ। ਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਤਿਰਲ੍ਪਾਪਿ ਨਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਕਈ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਹृਤਾਂ ਹਿ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀਮ੍। ਉਦਯਾਭ੍ਯੁਦਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਿਰਨ ਵੇਖ ਕੇ।
ਆਵਿਵੇਸ਼ ਨ ਤਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਿਸ਼ਾਸੁ ਸ਼ਯਨਂ ਗਤਮ੍। ਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਬਾष੍ਪੋਪਹਤਚੇਤਨਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਸੌਣ ਲਈ ਪੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਸ਼ੋਚਮਾਨਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਮ੍। ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਨੁਨਯਂ ਵਚਃ
ਜਦ ਕਾਕੁਤਸਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਉਸੇ ਜਿਹਾ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਅਲਂ ਵੀਰ ਵ੍ਯਥਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਸ਼ੋਚਤੋ ਹ੍ਯਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਵਿਦਿਤਂ ਹਿ ਤੇ
ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ; ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਥੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ।
ਭਵਾਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਪਰੋ ਲੋਕੇ ਭਵਾਨ੍ ਦੇਵਪਰਾਯਣਃ। ਆਸ੍ਤਿਕੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਵਸਾਯੀ ਚ ਰਾਘਵ
ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਆਸਥਾ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਨ ਹ੍ਯਵ੍ਯਵਸਿਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਰਣੇ ਹਨ੍ਤੁਂ ਵਿਕ੍ਰਮੇ ਜਿਹ੍ਮਕਾਰਿਣਮ੍
ਬਿਨਾ ਨਿਸਚੇ ਦੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਚਲਾਕ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁਨ੍ਮੂਲਯ ਸ਼ੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਸ੍ਥਿਰੀਕੁਰੁ। ਤਤਃ ਸਪਰਿਵਾਰਂ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਹਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਿਵੀਮਪਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਸਾਗਰਵਨਾਚਲਾਮ੍। ਪਰਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਹਿ ਰਾਵਣਮ੍
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੋऽਯਮਾਗਤਃ। ਤਤਃ ਸਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸਗਣਂ ਰਾਵਣਂ ਤਂ ਵਧਿष੍ਯਸਿ
ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ; ਹੁਣ ਬਰਸਾਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਅਹਂ ਤੁ ਖਲੁ ਤੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਯੇ। ਦੀਪ੍ਤੈਰਾਹੁਤਿਭਿਃ ਕਾਲੇ ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵਾਨਲਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹਵਨ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਹਿ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਹਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਾਘਵਃ ਸੁਹृਦਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਵਾਚ੍ਯਂ ਯਦਨੁਰਕ੍ਤੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨ ਚ ਹਿਤੇਨ ਚ। ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਤ੍ਵਯਾ
ਜੋ ਬਚਨ ਇੱਕ ਲਗਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਲਾ ਚਾਹਣ ਵਾਲਾ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਏष ਸ਼ੋਕਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਵਸਾਦਕਃ। ਵਿਕ੍ਰਮੇष੍ਵਪ੍ਰਤਿਹਤਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਗਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਟੱਲ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵਚਨੇ ਤਵ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਮਨੁਪਾਲਯਨ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਉਪਕਾਰੇਣ ਵੀਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰੇਣ ਯੁਜ੍ਯਤੇ। ਅਕृਤਜ੍ਞੋऽਪ੍ਰਤਿਕृਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਂ ਮਨਃ
ਵੀਰ ਮਦਦ ਦਾ ਬਦਲਾ ਚੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਕ੍ਰਿਤਜਨਤਾ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਵ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਸ੍ਵਭਿਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਬਚਨ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਰਥ ਦੱਸਿਆ।
ਯਥੋਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਸਰ੍ਵਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ੍ਤਾ ਨਚਿਰਾਤ੍ ਤੁ ਵਾਨਰਃ। ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾਮਿਮਂ ਭਵਾਨ੍ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤਂ ਰਿਪੁਨਿਗ੍ਰਹੇ ਧृਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਰਾਜਾ; ਵਾਨਰ ਤੇਰੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ਰਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਇਹ ਵਰਖਾ ਸਹਿ ਲੈ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਡਟਾ ਰਹੁ।
ਨਿਯਮ੍ਯ ਕੋਪਂ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ਰਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਯਾ ਸਹ। ਵਸਾਚਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮृਗਰਾਜਸੇਵਿਤੇ ਸਂਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਧੇ ਸਮਰ੍ਥਃ
ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਹਿ ਲੈ; ਇਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਹਿ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ।
thumb|ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਅਠਵੀਂਸਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਠਵੀਂਸਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਸ ਤਦਾ ਵਾਲਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ। ਵਸਨ੍ ਮਾਲ੍ਯਵਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਕਾਲਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਮਯੋऽਦ੍ਯ ਜਲਾਗਮਃ। ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਨਭੋ ਮੇਘੈਃ ਸਂਵृਤਂ ਗਿਰਿਸਂਨਿਭੈਃ
ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਵਰਖਾ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ; ਵੇਖ, ਆਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਵਮਾਸਧृਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ। ਪੀਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਯੌਃ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਰਸਾਯਨਮ੍
ਆਸਮਾਨ, ਜੋ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਮੀਂਹ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਯਮਮ੍ਬਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮੇਘਸੋਪਾਨਪਂਕ੍ਤਿਭਿਃ। ਕੁਟਜਾਰ੍ਜੁਨਮਾਲਾਭਿਰਲਂਕਰ੍ਤੁਂ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸੂਰਜ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਰਾਗੋਤ੍ਥਿਤੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰੈਰਨ੍ਤੇष੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਭਿਃ। ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਭ੍ਰਪਟਚ੍ਛੇਦੈਰ੍ਬਦ੍ਧਵ੍ਰਣਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਿਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਂਧ੍ਯਾਚਨ੍ਦਨਰਞ੍ਜਿਤਮ੍। ਆਪਾਣ੍ਡੁਜਲਦਂ ਭਾਤਿ ਕਾਮਾਤੁਰਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੁਆਸ ਨਾਲ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਚੰਦਨ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਘਰ੍ਮਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟਾ ਨਵਵਾਰਿਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ। ਸੀਤੇਵ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਮਹੀ ਬਾष੍ਪਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ
ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੇਘੋਦਰਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਪੂਰਦਲਸ਼ੀਤਲਾਃ। ਸ਼ਕ੍ਯਮਞ੍ਜਲਿਭਿਃ ਪਾਤੁਂ ਵਾਤਾਃ ਕੇਤਕਗਨ੍ਧਿਨਃ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਏष ਫੁਲ੍ਲਾਰ੍ਜੁਨਃ ਸ਼ੈਲਃ ਕੇਤਕੈਰਭਿਵਾਸਿਤਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਰਿਰ੍ਧਾਰਾਭਿਰਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਮੇਘਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰਾ ਧਾਰਾਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਃ। ਮਾਰੁਤਾਪੂਰਿਤਗੁਹਾਃ ਪ੍ਰਾਧੀਤਾ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਣੇਊ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪੰਡਤਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।