ਨ ਤ੍ਵਾ ਜਿਘਾਂਸਾਮਿ ਚਰੇਤਿ ਯਨ੍ਮਾ- ਮਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਤਿਮਾਨੁਵਾਚ। ਤਸ੍ਯੈਵ ਤਦ੍ ਰਾਮ ਵਚੋऽਨੁਰੂਪ- ਮਿਦਂ ਵਚਃ ਕਰ੍ਮ ਚ ਮੇऽਨੁਰੂਪਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ — ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਤਾ ਕਥਂ ਨਾਮ ਮਹਾਗੁਣਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਧਂ ਰਾਮ ਵਿਰੋਚਯੇਤ। ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰ ਸਾਰਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਕਾਮਪੁਰਸ੍ਕृਤੋऽਪਿ
ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਰਾ, ਰਾਮਾ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਚਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ?
ਵਧੋ ਹਿ ਮੇ ਮਤੋ ਨਾਸੀਤ੍ ਸ੍ਵਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਮਮਾਸੀਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਹਾਰੀ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ।
ਦ੍ਰੁਮਸ਼ਾਖਾਵਭਗ੍ਨੋऽਹਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪਰਿਨਿष੍ਟਨਨ੍। ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਨੇਨੋਕ੍ਤੋ ਨ ਪੁਨਃ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟੁੱਟੀ ਟਾਹਲੀ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਫਿਰ ਨਾ ਕਰੀ।'
ਭ੍ਰਾਤृਤ੍ਵਮਾਰ੍ਯਭਾਵਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਮਯਾ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਕਪਿਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭਰਾਤਾ, ਆਦਰ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ; ਮੈਂ ਗੁੱਸਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਘਟੀਆਪਣ ਦਿਖਾਇਆ।
ਅਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੀਯ- ਮਨੀਪ੍ਸਨੀਯਂ ਸ੍ਵਨਵੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਮ੍। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਾਪ੍ਮਾਨਮਿਦਂ ਵਯਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਧਾਤ੍ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਵਧਾਦਿਵੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਇਹ ਕੰਮ ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਚਾਹਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚਾਰਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਦੋਸਤ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।
ਪਾਪ੍ਮਾਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹੀ ਜਲਂ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਕਾਮਂ ਜਗृਹੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ। ਕੋ ਨਾਮ ਪਾਪ੍ਮਾਨਮਿਮਂ ਸਹੇਤ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੇਤ੍
ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਪਰ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਇਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ?
ਨਾਰ੍ਹਾਮਿ ਸਮ੍ਮਾਨਮਿਮਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਤ ਏਵ ਰਾਜ੍ਯਮ੍। ਅਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਲਨਾਸ਼ਯੁਕ੍ਤ- ਮੇਵਂਵਿਧਂ ਰਾਘਵ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਦੇ, ਰਾਜ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਐਸਾ ਅਧਰਮ ਤੇ ਕੁਲ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ।
ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਲੋਕਾਪਕृਤਸ੍ਯ ਲੋਕੇ। ਸ਼ੋਕੋ ਮਹਾਨ੍ ਮਾਮਭਿਵਰ੍ਤਤੇऽਯਂ ਵृष੍ਟੇਰ੍ਯਥਾ ਨਿਮ੍ਨਮਿਵਾਮ੍ਬੁਵੇਗਃ
ਮੈਂ ਪਾਪੀ, ਨਿੰਦਿਤ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਦਰ੍ਯਘਾਤਾਪਰਗਾਤ੍ਰਵਾਲਃ ਸਂਤਾਪਹਸ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਵਿषਾਣਃ। ਏਨੋਮਯੋ ਮਾਮਭਿਹਨ੍ਤਿ ਹਸ੍ਤੀ ਦृਪ੍ਤੋ ਨਦੀਕੂਲਮਿਵ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਪ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਂਗ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਂਹੋ ਬਤੇਦਂ ਨृਵਰਾਵਿषਹ੍ਯਂ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਮੇ ਹृਦਿ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਮ੍। ਅਗ੍ਨੌ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਮਾਨਂ ਕਿਟ੍ਟਂ ਯਥਾ ਰਾਘਵ ਜਾਤਰੂਪਮ੍
ਹਾਏ, ਇਹ ਪਾਪ ਜੋ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਮਹਾਬਲਾਨਾਂ ਹਰਿਯੂਥਪਾਨਾ- ਮਿਦਂ ਕੁਲਂ ਰਾਘਵ ਮਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍। ਅਸ੍ਯਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਸ਼ੋਕਤਾਪਾ- ਦਰ੍ਧਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਾਣਮਿਤੀਵ ਮਨ੍ਯੇ
ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੰਗਦ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਜਿੰਦ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਤਃ ਸੁਲਭ੍ਯਃ ਸੁਜਨਃ ਸੁਵਸ਼੍ਯਃ ਕੁਤਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਦृਸ਼ੋऽਙ੍ਗਦੇਨ। ਨ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਸ ਵੀਰ ਦੇਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵੇਤ੍ ਸੋਦਰਸਂਨਿਕਰ੍षਃ
ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਵੀ, ਪਰ ਅੰਗਦ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੇ? ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਭਰਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਾਙ੍ਗਦੋ ਵੀਰਵਰੋ ਨ ਜੀਵੇ- ਜ੍ਜੀਵੇਤ ਮਾਤਾ ਪਰਿਪਾਲਨਾਰ੍ਥਮ੍। ਵਿਨਾ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਰਿਤਾਪਦੀਨਾ ਸਾ ਨੈਵ ਜੀਵੇਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਮੇ
ਅੱਜ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਹੈ, ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੀਵੇਗੀ। ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਹੋਈ ਮਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤਿਦੀਪ੍ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸਖ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍। ਇਮੇ ਵਿਚੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਾਃ ਸੀਤਾਂ ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਭਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇਗੇ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤੁ ਤੇ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤ- ਨ੍ਮਯ੍ਯਪ੍ਯਤੀਤੇ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ। ਕੁਲਸ੍ਯ ਹਨ੍ਤਾਰਮਜੀਵਨਾਰ੍ਹਂ ਰਾਮਾਨੁਜਾਨੀਹਿ ਕृਤਾਗਸਂ ਮਾਮ੍
ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨਾ ਰਹਾਂ। ਪਰ, ਰਾਮਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇऽਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾਵਾਨ੍ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ। ਰਾਮੋ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਵ੍ਯਸਨੇ ਨਿਮਗ੍ਨਾਂ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਃ ਸੋऽਥ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਰਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਂ ਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰਾਂ ਕਪਿਸਿਂਹਨਾਥਾਂ ਪਤਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਤਦਾ ਸ਼ਯਾਨਾਮ੍। ਉਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸੁਰਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ਕਪਿਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮ੍
ਫਿਰ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ, ਤਾਰਾ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰ-ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਉਠਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਸੀ।
ਸਾ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਪਰਿਰਭ੍ਯਮਾਣਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪਾਦਪਨੀਯਮਾਨਾ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮਂ ਸ਼ਰਚਾਪਪਾਣਿਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਰਾ, ਜੋ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੀਰ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਸੁਸਂਵृਤਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚ ਤਂ ਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਨੇਤ੍ਰਾ। ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਧਾਨ- ਮਯਂ ਸ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਇਤਿ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ।
ਤਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਦੁਰਾਸਦਸ੍ਯ ਮਹਾਨੁਭਾਵਸ੍ਯ ਸਮੀਪਮਾਰ੍ਯਾ। ਆਰ੍ਤਾਤਿਤੂਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਜਗਾਮ ਤਾਰਾ ਪਰਿਵਿਹ੍ਵਲਨ੍ਤੀ
ਤਾਰਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲਈ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਂ ਸਾ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਰੀਰਭਾਵਾ। ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਤਾਰਾ ਰਾਮਂ ਰਣੋਤ੍ਕਰ੍षਣਲਬ੍ਧਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਲਕੜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਮਪ੍ਰਮੇਯਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਸਦਸ਼੍ਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਧਰ੍ਮਕਸ਼੍ਚ। ਅਕ੍ਸ਼ੀਣਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾਵਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤਜੋਪਮਾਕ੍ਸ਼ਃ
ਤੂੰ ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲਈ ਔਖਾ, ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਮਝਦਾਰ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਖਮੀ ਹੋਈਆਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ।
ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਤਬਾਣਾਸਨਬਾਣਪਾਣਿ- ਰ੍ਮਹਾਬਲਃ ਸਂਹਨਨੋਪਪਨ੍ਨਃ। ਮਨੁष੍ਯਦੇਹਾਭ੍ਯੁਦਯਂ ਵਿਹਾਯ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਦੇਹਾਭ੍ਯੁਦਯੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ
ਤੂੰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਯੇਨੈਵ ਬਾਣੇਨ ਹਤਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਮੇ ਤੇਨੈਵ ਬਾਣੇਨ ਹਿ ਮਾਂ ਜਹੀਹਿ। ਹਤਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮੀਪਮਸ੍ਯ ਨ ਮਾਂ ਵਿਨਾ ਵੀਰ ਰਮੇਤ ਵਾਲੀ
ਜਿਸ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਵੀਰ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇऽਪਿ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਣਤਾਂ ਚ ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਵੀਰ ਵਾਲੀ। ਰਮ੍ਯੇ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਟਾਵਕਾਸ਼ੇ ਵਿਦੇਹਕਨ੍ਯਾਰਹਿਤੋ ਯਥਾ ਤ੍ਵਮ੍
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਥ ਤਾਵਦ੍ ਵਨਿਤਾਵਿਹੀਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁਃਖਂ ਪੁਰੁषਃ ਕੁਮਾਰਃ। ਤਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਨਞ੍ਜਹਿ ਮਾਂ ਨ ਵਾਲੀ ਦੁਃਖਂ ਮਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਜਂ ਭਜੇਤ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇ।
ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਮਨ੍ਯੇਤ ਭਵਾਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਘਾਤਦੋषਸ੍ਤੁ ਭਵੇਨ੍ਨ ਮਹ੍ਯਮ੍। ਆਤ੍ਮੇਯਮਸ੍ਯੇਤਿ ਹਿ ਮਾਂ ਜਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ
ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਔਰਤ ਵਧ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾ- ਦਨਨ੍ਯਰੂਪਾਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਦਾਰਾਃ। ਦਾਰਪ੍ਰਦਾਨਾਦ੍ਧਿ ਨ ਦਾਨਮਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਹਿ ਲੋਕੇ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਵੈਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਤਸ੍ਯ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸੇ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੀਰ। ਅਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਨ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਤ੍ਵ- ਮਧਰ੍ਮਯੋਗਂ ਮਮ ਵੀਰ ਘਾਤਾਤ੍
ਤੂੰ, ਵਿਰੋ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ।