ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲੀਨਾਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸੁਮਹਾਬਲਾਨ੍ । ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਤੁਰਃ ਸਦृਸ਼ਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਚ ਅਸੂਰ੍ਤਰਜਸਂ ਵਸੁਮ੍ । ਦੀਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾਂਬਾ, ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਤੇ ਵਸੁ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਫਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਕੁਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ । ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਾਲਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਵੋਗੇ।'
ਕੁਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨृਵਰਾਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਬੀਮਕਰੋਤ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾਂਬਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਹੋਦਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਅਸੂਰ੍ਤਰਜਸੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰਵਰਂ ਰਾਜਾ ਵਸੁਨਾਮ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ, ਰਾਜਾ, ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਨਾਮ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਏषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤੇ ਸ਼ੈਲਵਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥੧-੩੨-
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਵਸੁ ਦੀ ਵਸੁਮਤੀ ਧਰਤੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਪੰਜ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਾਗਧਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾऽऽਯਯੌ । ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਲੇਵ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥੧-੩੨-
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੈषਾ ਹਿ ਮਾਗਧੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਚਰਿਤਾ ਰਾਮ ਸੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀ ॥੧-੩੨-
ਇਹ, ਰਾਮਾ, ਵਸੁ ਦੀ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਪਜਾਊ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਬੇਮਿਸਾਲ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।
ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ । ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾਃ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ।
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨृਤ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵ । ਆਮੋਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ, ਰਾਘਵ। ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਨ।
ਅਥ ਤਾਸ਼੍ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ । ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਤਾਰਾ ਇਵ ਘਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥੧-੩੨-
ਫਿਰ ਉਹ ਧੀਆਂ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਤਾਰੇ।
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਵਾਯੁਰਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਸਭ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ, ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਯੂ—ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ:
ਅਹਂ ਵਃ ਕਾਮਯੇ ਸਰ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮ ਭਵਿष੍ਯਥ । ਮਾਨੁषਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਭਾਵੋ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ॥੧-੩੨-
'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਜਾਓ। ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਓ।'
ਚਲਂ ਹਿ ਯੌਵਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਨੁषੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਅਮਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਥ ॥੧-੩੨-
'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਟੱਲ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪਾਵੋਗੇ।'
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੋਰਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਪਹਾਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੨-
ਵਾਯੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਧੀਆਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਸਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ । ਪ੍ਰਭਾਵਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਿਮਰ੍ਥਮਵਮਨ੍ਯਸੇ ॥੧-੩੨-
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ?
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸੁਤਾ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ । ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯਾਵਯਿਤੁਂ ਦੇਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਸ੍ਤੁ ਤਪੋ ਵਯਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।
ਮਾ ਭੂਤ੍ ਸ ਕਾਲੋ ਦੁਰ੍ਮੇਧਃ ਪਿਤਰਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍ । ਅਵਮਨ੍ਯ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਵਰਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ॥੧-੩੨-
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਰਾਹੀਂ, ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿਤਾ ਹਿ ਪ੍ਰਭੁਰਸ੍ਮਾਕਂ ਦੈਵਤਂ ਪਰਮਂ ਚ ਸਃ । ਯਸ੍ਯ ਨੋ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਪਿਤਾ ਸ ਨੋ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥੧-੩੨-
ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਾਡਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਃ ਪਰਮਕੋਪਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਬਭਞ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥੧-੩੨-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਾਕृਤਯੋ ਭਗ੍ਨਗਾਤ੍ਰਾ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ । ਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਵਾਯੁਨਾ ਭਗ੍ਨਾ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਨृਪਤੇਰ੍ਗृਹਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ ਸੁਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸਲਜ੍ਜਾਃ ਸਾਸ੍ਰਲੋਚਨਾਃ ॥੧-੩੨-
ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋੜ ਕੇ ਉਂਗਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ; ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈਆਂ, ਲੱਜਤ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ।
ਸ ਚ ਤਾ ਦਯਿਤਾ ਭਗ੍ਨਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੀਨਾਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੨-
ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਕਿਮਿਦਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਃ ਕੋ ਧਰ੍ਮਮਵਮਨ੍ਯਤੇ । ਕੁਬ੍ਜਾਃ ਕੇਨ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚੇष੍ਟਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਭਿਭਾषਥ । ਏਵਂ ਰਾਜਾ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਮਾਧਿਂ ਸਂਦਧੇ ਤਤਃ ॥੧-੩੨-
ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਦੱਸੋ, ਧੀਆਂ। ਕੌਣ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੌਣ ਕਬਜਾ ਕਰਕੇ ਕੁਰੂਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਹਲਚਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋ ਪਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
thumb|ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਤ੍ਰਤੀਹ ਤੇ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਸ਼ਿਰੋਭਿਸ਼੍ਚਰਣੌ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਭਾषਤ ॥੧-੩੩-
ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਾਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਧਰ੍षਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ । ਅਸ਼ੁਭਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਨ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ॥੧-੩੩-
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹਵਾ ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਬੇਇਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਾੜਾ ਰਾਹ ਚੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਪਿਤृਮਤ੍ਯਃ ਸ੍ਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੇ ਨ ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਿਤਰਂ ਨੋ ਵृਣੀष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਨੋ ਦਾਸ੍ਯਤੇ ਤਵ ॥੧-੩੩-
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੋ; ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੋਵਾਂਗੀਆਂ।
ਤੇਨ ਪਾਪਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਵਚਨਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਾ । ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਮ ਵਾਯੁਨਾਭਿਹਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥੧-੩੩-
ਉਹ ਪਾਪੀ, ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਹਵਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।