ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਟੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਆਪ ਅਸਥਿਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਵਾਨਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਠਹਿਰਾ। ਤੂੰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੁਮਾ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਿਯਤ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆ, ਉਸ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ, ਜਣਨੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਣਦੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਭਰਤ ਇੱਛਾਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਦਤ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਹੇ ਵਾਨਰਪਤੀ, ਭਰਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਲਈ ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਚਨ ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਤੂੰ ਦੇਵੇਂ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਰੋਕਣਾ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖੇ। ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਮਨੁ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਭਰਪੂਰ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਸਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਗਤਿ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਚੋਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਰਾਜਾ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਉਸ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪਤੀ ਚਾਹੀ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦਾ ਦਾਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਮਾਰਨਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ, ਹੋਰ ਇਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੁਣ; ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ; ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਲ, ਫੰਦੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਫੜਦੇ ਹਨ—ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਡਰਪੋਕ, ਅਸਾਵਧਾਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅਨਧਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਿੱਠ ਕਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈਂ। ਧਰਮ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਲਈ ਰਾਜੇ—ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ—ਦਾਤਾ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਉਪਹਾਸ ਕਰਨਾ, ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਦੇਵ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਪਿਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਸਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉੱਚਾ ਉੱਚੇ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਣਚੰਗਾ ਜਾਂ ਅਣੁਚਿਤ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਮਾਨੋ। ਤੁਸੀਂ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਅਡੋਲ ਬੁੱਧੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਣ ਬੂਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਗਲ੍ਹੋਂ ਰੋਣ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਦਰਦ ਭਰੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਾਥੀ, ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਨਾ ਤਾਰਾ ਲਈ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਝਲਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ, ਉਹ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਲਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਜੇ ਅਧੂਰੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਮ, ਤਾਰਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਅੰਗਦ ਵਲ ਲਗਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਰਕਸ਼ਕ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੋ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਭਰਤ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਅੰਗਦ ਲਈ ਵੀ ਸੋਚੋ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ ਤਿਆਗ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਗ ਝੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।