ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲੋ। ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਣਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋਗੇ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦਾ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਜਹਨਵੀ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਧਾਰ ਤੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਤਪੱਸਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਟੋਲਾ, ਲਗਭਗ ਸੌ ਰਥਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਪੂਜਨੀਯ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮੀਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਕੁਸ਼ਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਵਚਨ ਪੱਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਯੋਗਯ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਅਤੇ ਵਸੁ—ਜੋ ਤੇਜਸਵੀ, ਉਤਸ਼ਾਹੀਨ ਅਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਰਾਜ ਕਰਨਾ, ਧਰਮ ਰੱਖੋ; ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਮਿਲੇਗਾ।' ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਾਂਬ ਨੇ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਨਾਂਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ; ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਮਹੋਦਯਾ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ। ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ; ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਸੁ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਵਸੁ ਦੀ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਪਜਾਊ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜੋ ਧਰਮੀਕ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੌ ਅਨੋਖੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ। ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੋਹਣਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸਨ, ਮਾਨੋ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਦਵਿੱਤੀਯ ਸਨ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਯੁਵਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਯੂਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੋ। ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲੇਗੀ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨੀ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।' ਵਾਯੂਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅਣਦੇਖਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ।' 'ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਕਦੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਤੁਰਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਰ ਚੁਣਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਠਾਕੁਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਵਰ ਹੋਣਗੇ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਾਪਰਿਆਂ ਵਾਕਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣਾਈ।