ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਚਲਦਾ ਹੈਂ, ਜਲਦੀ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਰਾਜਧਰਮ ਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਧਰਮ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਧਨ ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹੇਂਗਾ? ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰੇ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਤ ਰੱਖੇ, ਨਾਸਤਿਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੁਗਲਖੋਰ, ਕੰਜੂਸ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਖਾਲ, ਵਾਲ, ਹੱਡੀਆਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜ ਨਖ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਜੀਵ—ਸਾਹਮ, ਸੂਅਰ, ਗੋਹ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਕੱਛੂਆ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਫਸ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਧਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਨਿਕੰਮੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਤੂੰ ਚਲਾਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ, ਨੀਚ ਤੇ ਝੂਠੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਬੇਧਰਮੀ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਚਿਤ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਹੇਂਗਾ? ਰਾਮ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜਿਹੜੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ, ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੜਦਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਰੀਅ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ। ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲੁਕ ਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਪ ਡੰਘ ਲਵੇ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੱਸ ਦੇਂਦਾ—ਮੈਂ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਸਟ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਜਿਉਂਦੇ ਹੀ। ਜੇ ਸੀਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੀ ਘੋੜੀ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਲਈ ਰਾਜ ਮਿਲਣਾ ਠੀਕ ਹੈ ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਵਧੀਕ, ਪਰ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਖੋਹ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅੱਗ ਥੰਮ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਉਪਾਲੰਭ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਚਪਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾ, ਸਿਰਫ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਤਾਵਲ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਲਟਾ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੰਡ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਧਰਮੀ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਭਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਤੇ ਇਨਾਮ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਜੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭਰਤ ਵਰਗਾ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਹਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਕਰਮ ਵਿਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼, ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀ ਲਈ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੁੱਤਰ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਹੈ, ਵਾਨਰ; ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਮੰਦਾ। ਤੂੰ ਖੁਦ ਅਸਥਿਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਅਸਥਿਰ, ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਵਾਨਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਅੰਨੇ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸੱਚ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇ।