ਜਦੋਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰਖ ਚੁੱਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਇੱਕ ਅਤਿ ਧਾਰਮਿਕ ਯੱਗ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ। ਉਥੇ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਯੱਗ ਸਮੇਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।" "ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਹੈ। ਉਥੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯੱਗ ਦੋਵੇਂ ਦੇਖੇਂਗਾ। ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਚਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਤਿਆਚਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ-ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਵੱਲ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਈ ਸਾਥੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੋ ਰਥਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਚੱਲੇ। ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਹਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੁੜ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਅਤੁਟ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੀ ਧਰਮਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ।" "ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਸੂਰਤਰਜਸ, ਅਤੇ ਵਸੁ। ਇਹ ਸਭ ਤੇਜੀਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮਪਾਲਕ ਤੇ ਸੱਚੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰੋ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੂੰਨ ਮਿਲੇਗਾ।'" "ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾ ਲਏ। ਕੁਸ਼ਾਂਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ; ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਮਹੋਦਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਅਸੂਰਤਰਜਸ ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਸੁ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਗਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਪੰਜ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਵਸੁ ਦੀ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜਾਊ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" "ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੌ ਬੇਮਿਸਾਲ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਉਹ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ, ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ। ਉਹ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਦੁੱਤੀਯਾ ਸੀ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਵਾਯੁਦੇਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੋ। ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਿਰਯੁਵਾਨੀ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।'" "'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨੀ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੀਆਂ।'" "ਵਾਯੁਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਕੁਆਰੀਆਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਅਵਹਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'" "'ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਈਆਂ ਨਾ ਜਾਈਏ।