ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਵੱਡੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਰੁਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਉਲਟ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਲ-ਮਿਲ਼ ਦੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਵਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਲੱਦ ਨਾਲ ਡੁੱਬਦੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭਦੇ, ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦਬ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਵੱਲ ਦਰਸਾਇਆ। ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੋਪ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਨਖ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਦਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗੱਜਦੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਪ ਵਾਂਗ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤਣੀ ਵੱਜੀ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਹੰਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਹਰਣ—all ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੀਰ, ਗੱਜਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦਾ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਧੀਮੇ-ਧੀਮੇ ਦਰਦ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਆਂਧੀ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਆਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਲਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਚਮਕ ਖੁੰਝ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਚੰਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਉਰਜਾ ਜਾਂ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਈ। ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਉਰਜਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ, ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਜੋ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਜਾਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਜਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਉਹ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵਾਲੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਲੌ ਬੁਝ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਯੁੱਗ ਅੰਤ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਉਪਿੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਰੌਸ਼ਨ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੁਣ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਡਿੱਗੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਲੌ ਬੁਝ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਆਦਰਯੋਗ ਨਾਇਕ ਵੱਲ ਨਰਮਦਿਲੀ ਨਾਲ ਵਧੇ। ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਪਰ ਧਰਮਯੁਕਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਘਾਇਲ, ਚਮਕ ਘੱਟ ਹੋਈ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਤੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਹੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਨੇਕੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੂੰਹ ਮੋੜੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।" "ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਦਇਆ, ਪੱਕੀ ਨਿਯਤ, ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ, ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਮ, ਸੰਜਮ, ਧੀਰਜ, ਧਰਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੱਚ, ਸ਼ੂਰਤਾ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵੀ।" "ਇਹ ਗੁਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਵਾਰ ਕਰਦਾ; ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ ਪਰ ਅਧਰਮੀ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੂਹ।