ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਉੱਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁੱਕੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਕਾ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੈ ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਛੱਡਾਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਚਲ, ਏਹੀ ਮੁੱਕਾ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਵੇ!" ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਵਾਲੀ ਵੀ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ, ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲਾ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜਿਆ ਤੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਈ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਕੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਾਰੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਾਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਜਨਮਜਾਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦਬ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤੇ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਨਖ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਣਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੀ ਜੰਗ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ, ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਨਿਹਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਚਕਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿਰਣ ਡਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਭਜ ਪਏ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਗੱਜਦੀ ਧੁਨੀ ਕਰਦਾ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ, ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਨਾਸਕ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨਾਸਕ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਾਲਦਾ ਹੋਵੇ। ਵਾਲੀ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟਿਆ, ਫੁੱਲਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਲਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਫੈਲ ਗਏ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਖੁਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਚੰਨ ਮੂਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਜ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਵੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ। ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਊਰਜਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਤੀਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੌਆਂ ਬੁਝ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਮੇਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਪੇਂਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ—ਵਾਲੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਵੱਲ ਆਏ—ਉਹ ਹੀਰੋ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁਝੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ, ਪਰ ਨੈਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਬੋਲਿਆ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਾਜਬੀ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ। "ਤੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਇਥੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਨੇਕੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਪਿੱਠ ਵੱਲ ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ? ਮੈਂ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤੇਰਾ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖਿਆ।" "ਦਇਆਲੂ, ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਵਾਲੇ, ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲੇ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਮ, ਸੰਯਮ, ਧੀਰਜ, ਧਰਮ, ਧੀਰਤਾ, ਸਚ, ਵੀਰਤਾ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ—and ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਦੰਡ ਵੀ।" "ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ।