ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਮਾਹਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਾਣਤਾ ਮਿਲੀ। ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਸੁਰਤਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਉਂ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਨੋ ਪ੍ਰਿੰਸਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੀਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਉਥੇ ਹੀ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਇਕ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ। ਉਥੇ ਤੂੰ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਮੁਲਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤਾਣ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਖਣੀ ਚਾਹੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਕਕੁਤਥ ਨੰਦਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਕੋਲ ਹੈ; ਉਥੇ ਤੂੰ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯਜਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਰੁ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਟਿਲਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਕਹਿ ਕੇ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਲਗਭਗ ਸੌ ਰਥਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਚਲੇ। ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਹਵਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਇਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਚੰਗਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੀ ਧਰਮਣੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਯੋਗ੍ਯ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ—ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਸੂਰਤਰਜਸ ਅਤੇ ਵਸੁ। ਇਹ ਚਾਰੋਂ ਤੇਜਸਵੀ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰੋ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਮਿਲੇਗੀ।' ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਾਂਬ ਨੇ ਕਉਸ਼ਾਂਬੀ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ; ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਮਹੋਦਯਾ; ਅਸੂਰਤਰਜਸ ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯਾ ਅਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵਸੁ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਸੁ ਦੀ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਅਪਸਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ ਸੌ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਤੁਲਨੀਆ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਲਸਦੀਆਂ, ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਗਦੀਆਂ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ।