ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿਚ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜਦੀ ਗرج ਸੁਣੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਾਣ ਤੁਰੰਤ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਥ ਤਿੱਖੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਅਤੇ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਝੀਲ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਗੂੰਜ, ਜੋ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: ‘‘ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉੱਠਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈ। ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਛੌਣ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨੀ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।’’ ਤਾਰਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, ‘‘ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਜਾ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕਰ ਲੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਲੜਨਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।’’ ‘‘ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹੁਣ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੌਂਸਲਾ ਤੇ ਅੜੀਅਲਪਣ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੁਣ ਐਸਾ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।’’ ‘‘ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਗਦ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚਰ-ਚੁਗਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਰ ਤੇ ਅਜੈਯ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਹਨ।’’ ‘‘ਰਾਮ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛਾਂ ਦਿੰਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਹੈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਇਜ਼ਤ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਖਾਨਾਂ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਰਾਮ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਤੇ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਤੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ। ਸੁਣ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਵੇਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।’’ ‘‘ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਲੈ, ਵੈਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ; ਤੇਰਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ, ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ ਲੈ; ਇਹ ਵੈਰ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇ। ਸੁਗਰੀਵ, ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋੜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨੀਅਤ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਗੱਲ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੰਨ ਲੈ। ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਤੇ ਮੰਨ, ਸਿਰਫ਼ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਚੱਲ। ਤੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਹੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।’’ ਤਾਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਭਲੇ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬਚਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਸੋਹਣੀ ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ: ‘‘ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ—ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ—ਦੀ ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਗੂੰਜ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਲਵਾਂ? ਜੋ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੇਇੱਜਤੀ ਸਹਿਣਾ ਮੌਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਲਲਕਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਰਜ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।’’ ‘‘ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਘਵ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਦੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਤੂੰ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਨਾ ਆ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਰਸਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਥੱਲੇ ਲਿਆਉਂਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇਗਾ। ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜੋ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਤੂੰ, ਤਾਰਾ, ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ-ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਵਿਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਬਸ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਵਾਂਗਾ, ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ।’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਤੇ ਵੀ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।