ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਇਥੇ ਵੀ ਸਲਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗਾੜ੍ਹਾ, ਫਿੱਕਾ ਲਾਲ ਧੂੰਆ, ਕੁਬਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨਾਲ, ਐਸੇ ਲਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ ਹੋਣ। ਤਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।" ਕਿਉਂਕਿ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਵਧੀ ਹੋਈ, ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿਚ, ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ। ਹੁਣ, ਵਾਚਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸਦੀ ਗਰਦਨ ਚੌੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਉਣਾ ਗੱਜਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਸੁਗਰੀਵ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਮਾਣੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੋ—ਵਾਲੀ ਦਾ ਬਧ ਕਰੋ।" "ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਾਅਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਡਰ ਅਤੇ ਵੈਰ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਹੈ—" "ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਦਿਖਾ।" "ਜੇਕਰ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਰੁੱਖ ਛੇਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਫ਼ਸਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਚੁਣੌਤੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" "ਸੁਗਰੀਵ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਡੰਕਾ ਪੀਟਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ।" "ਵਾਲੀ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਝਟਪਟ ਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਣੇਗਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਚੀਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਬੈਠੀਆਂ ਅਤੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਾਨਵਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਪੰਛੀ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗ ਗੱਜ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜੋਤ ਵਧਾ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਭਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਬੈਠਾ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗੱਜਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਮਾਣ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਲਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਛਿਨ ਵਿਚ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਅਤੇ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਰਥਰਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਾ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਕੰਬਦੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਗੁੱਸਾ, ਜੋ ਨਦੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ। ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਂਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰੀਂਗਾ, ਹੇ ਵਾਨਰ; ਤੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ।" "ਤੇਰਾ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ।