ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮਿਤ੍ਰ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਗਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਮਿੱਠੀ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਸੱਤ ਸਪਤ-ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਸਦਾ ਉਲਟੇ ਮੂੰਹ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਾ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਯਜਨ-ਅਗਨੀਆਂ ਵੀ ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਧੂੰਆਂ, ਜੋ ਪigeon-ਰੰਗੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਰਿਲ ਪਹਾੜ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਏ ਹੋਣ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਜਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਹੋਦਾ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਖੁਸ਼-ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸਪਤ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਧੀ ਹੋਈ, ਮੁੜ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਹੁਣ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸਭ ਜਣੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚੌੜੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਵਨਾ ਗਰਜਨ ਕੀਤਾ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ, ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਫੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਉਹ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।” “ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।” ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਹਚਾਣ ਲਈ ਪਾਈ ਸੀ—ਇਸ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਗਲੇ 'ਚ ਮਾਲਾ ਲਪਟੀ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਜ, ਹੇ ਬਾਂਦਰ, ਤੇਰਾ ਡਰ ਅਤੇ ਵੈਰ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—” “ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਦੱਸ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜਿੰਦਾ ਮੁੜ ਗਿਆ—ਤਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” “ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰਾ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਫਸਲ ਉਪਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਲਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—” “ਸੁਗਰੀਵ, ਉਹ ਪਕਾਰ ਕਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆ ਜਾਵੇ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਜਦ ਉਹ ਸੁਣੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।” ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਗਰਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਡਰ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਂਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈਆਂ, ਜਾਨਵਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭੱਜੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ; ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਿਆਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਚਮਕ ਵਧੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਨੇ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।