ਹਨੁਮਾਨ, ਨਲ, ਬਲਵਾਨ ਨੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤਾਰਾ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਖੱਡਾਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨੀਲਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਕੁੜਮੁਣੇ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਝੀਲਾਂ ਕਾਂਸ, ਸਰਸ, ਹੰਸ, ਵੰਜੁਲਾ, ਜਲਪੰਖੀ, ਚਕਰਵਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰਨ ਨਰਮ ਘਾਹ ਚੁੱਗਦੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਦਮਸਤ ਵਾਨਰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖਦੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਇਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੰਗਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਤੇ ਘਣਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਸਚਰਜ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਦੋਸਤ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਉਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਹਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਉਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਸਥਿਰ, ਸਦਾ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ ਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।" "ਇੱਥੇ ਸਾਜ-ਸਿੰਗਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਦੇਵਤਾਈ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯਜਨ-ਅੱਗ ਵੀ ਜਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਜੋ ਧੂੰਆਂ ਹੈ, ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਤ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਜੁੜੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।" "ਜੋ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਮਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਚੀਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਰਗਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰੂਰ ਭਰੀ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਉਹ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਾਲਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਲਈ ਪਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਮਾਲਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਖਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ, ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੇਰਾ ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਹੈ—" "ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਸੁਗਰੀਵ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਵਾਲੀ, ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—" "ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ ਛੇਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।