ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਉਚਿਤ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬਾਣ ਲਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਨਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੀਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਨਰਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤਾਰਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦੇ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਦਰਾਰਾਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਕਦੇ ਕਲੀ ਤੇ ਕਦੇ ਪੂਰਨ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਕਾਂਸ, ਸਰਸ, ਹੰਸ, ਵੰਜੁਲਾ ਬਤਖਾਂ, ਜਲਚਿੜੀਆਂ, ਚਕਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਨਰਮ ਘਾਹ ਚੁੱਗਦੇ ਹੋਏ ਹਰਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਇਕੱਲੇ, ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਇਕ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਐਸੀ ਘਣ ਘਣਾਟੀ ਬਾਗ ਵੇਖੀ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਮਿੱਤਰ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਭੇਦ ਦੱਸੋ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਘਵ! ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਗਾਂ, ਬਨ, ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਸਤਿ-ਵ੍ਰਤੀ ਸਪਤ-ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਲਟੇ ਲਟਕੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਉਹ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਹਿੱਲਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ।" "ਇੱਥੇ ਗਹਣੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਸਾਜ-ਸੰਗੀਤ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਯਗ੍ਨ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਲਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਜੋ ਧੂੰਆਂ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਫਿੱਕਾ ਲਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਰਾਘਵ! ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਗੁਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਤੁਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਠਿਨ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ, ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆੜ ਵਿੱਚ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ, ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਿਆ, ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਉਹ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ।" "ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਆਪ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਾਈ ਸੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।" "ਇਸ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ ਅਲੱਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਜ ਜਦ ਤੂੰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵੈਰੀ ਦਿਖਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਛੱਡ ਸਕਾਂ।" ਇਥੇ ਚੌਦਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।