ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਵੇਖੇਗਾ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।" ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਵੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦੁੰਦ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ।" ਇਸ ਲਈ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਫੁੱਲ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਪਾ ਦੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਲਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਲਤਾ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਕਾਗਾਂ ਵਿਚ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਵਾਟੀਕਾ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਧਰਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਭਰਾ ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਲਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਪਿੱਛੇ ਹੀਰੋ ਹਨੁਮਾਨ, ਨਲ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਖੀ ਤਾਰਾ ਵੀ ਚਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ-ਭਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੁੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵੇਖੀਆਂ। ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਖੱਡਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਂ, ਉਭਰੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਵਾਟੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ, ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਅੱਧ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਕਾਗਾਂ, ਸਰਸ ਪੰਛੀਆਂ, ਹੰਸ, ਵੰਜੁਲਾ ਬਤਖ, ਜਲ ਪੰਛੀ, ਚਕਰਵਾਕ ਬਤਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਨਰਮ ਘਾਹ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਿਰਨ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਜਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੱਖੇ, ਇਕੱਲੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਦੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਮਸਤ ਵਾਨਰ ਵੀ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ। ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਉਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਦੋਸਤ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੂਰ ਕਰ।" ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਜਦੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਗਾਂ, ਵਾਟੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਪਤ੍ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਇੱਥੇ ਗਹਣੇ ਗਹਣੇ ਗਹਣੇ, ਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਘਵ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯਜਨ-ਅੱਗ ਵੀ ਜਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਧੂੰਆਂ, ਪigeon-ਰੰਗ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਟੋਪਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਰੁੱਖ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਨੀਲੇ ਪਥਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।" "ਜੋ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਧਰਮਕ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸਪਤ੍ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਭਿਆਨਕ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਧਾ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਹੁਣ, ਵਾਟੀਕਾ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚੌੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਡਰਾਉਣਾ ਗਰਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।