ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਸਰੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਲੜਾਈ ਕਰੋ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ ਕਿ ਵਾਲੀ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੋਏਗਾ।" ਅੱਗੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲਿਆਉ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਲਤਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਬਗਲੇਆਂ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਪਾਇਆ ਕੋਈ ਬੱਦਲ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਫਿਰ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਤੇਰਵਾਂ ਸਰਗ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚੌੜੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਨਲ, ਬਲਵਾਨ ਨੀਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਤਾਰਾ ਵੀ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਖੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਖੱਡਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਸੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ ਜੋ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੇ ਕੌੜੇ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਪਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਬਗਲੇ, ਸਰਸ, ਹੰਸ, ਵੰਜੁਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਚਕਰਵਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਹਿਰਣ ਨਰਮ-ਨਰਮ ਘਾਹ ਚੁਗਦੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਦਿਸਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਕੇਲਾ-ਅਕੇਲਾ ਫਿਰਦੇ, ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ। ਉੱਥੇ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਹਿਲਦੇ-ਡੁੱਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਾਗ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾਈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਮਿੱਤਰ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਫਲ, ਮੂਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਸਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ।" "ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।" "ਇੱਥੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਗਾਇਨ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਸੁਗੰਧ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯਜਨ-ਕੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਜੋ ਧੂੰਆਂ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਜਨ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਲਾਲੀ ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਧੂੰਏਂ ਵਿਚ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਇੰਝ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਪਸ ਉਥੇ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਣ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਾਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਚੌੜੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ।