ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ! ਹੁਣ ਇਹ ਲੱਕੜ ਹਲਕਾ, ਮਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਵੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਅਸਲ ਅੰਤਰ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ ਤਾਣੋ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚੋ ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਤੀਰ ਛੱਡੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰੋ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਚੀਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਮੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਚੌਪਾਇਆ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ।” ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਤੇਜੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤਾਕਤਵਰ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਲਿਆ, ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਤੀਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਚੀਰ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਹਿਣੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, “ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਧਰਤੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਜਿਹਾ ਮਿੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਲਈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਸ ਵੈਰੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਜੋ ਭਰਾ ਬਣ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਓ, ਹੁਣ ਤੁਰ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਚੱਲੀਏ; ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ, ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਲ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਚੱਲ ਪਏ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜੀਦਾਰ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਗਰਜਿਆ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਕੰਪ ਉਠਿਆ। ਜਦ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਜਿਹਾ ਉੱਛਲ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਵਾਲ਼ੀ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਟਕਰ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਹੱਥਾਂ, ਚਪੇੜਾਂ ਤੇ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਹੀਰੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ। ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਦਿਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਪਲਟ ਗਿਆ। ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚੋਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਰਿਆ, ਸੋ ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਛੁਟ ਗਿਆ,” ਤੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਉਸੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਈ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੁਣ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ? ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ।” ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਸੁਗ੍ਰੀਵ! ਸੁਣ, ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੀਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਕਦ, ਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ। ਆਵਾਜ਼, ਚਮਕ, ਨਜ਼ਰ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ ਤੇਜ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਕਚਾਹਟ ਕੀਤੀ, ਕਿਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਹੀ ਨਾ ਉਖੜ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਤੁਸੀਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਬਾਲਤਣਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।