ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਖ-ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਕਿ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਿੰਘਾਸਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਞਿਆ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਡਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਹਰਨ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ 'ਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਕਿ ਮੈਂ ਬੇਕਸੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ! ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਨਿਆਂਪ੍ਰੀਤ ਹਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਅਟੱਲ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵਾਲੀ 'ਤੇ ਜਾ ਪੈਣਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਧਰਮੀ, ਪਾਪੀ ਜੀਵਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਹੁਣ, ਵਾਚਕ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: "ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ।" ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਧਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਕਰੋ। ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਤੱਕ, ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਵਾਲੀ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਡਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰੱਖਤ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾਬਲੀ ਭੈਂਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁੰਦੁਭਿ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ।' ਤਦ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ, ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬੋਲਿਆ। 'ਹਿਮਾਵਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਵੀ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਸਸੁਰ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।' ਦੁੰਦੁਭਿ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਡਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ, ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚੱਟਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੀਠਾ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾਂ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਹੇ ਦੁੰਦੁਭਿ! ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਵੀ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਾਂ, ਲੜਾਈ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੰਦੁਭਿ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਜੇ ਤੂੰ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹਟ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।' ਫਿਰ, ਬੋਲੇ ਬੜੇ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਿਮਾਵਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਜਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜੇਯ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ।' ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੰਦੁਭਿ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੁਰੰਤ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਭੈਂਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੁੰਦੁਭਿ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗੱਜ ਮਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਦਾ ਨਗਾਰਾ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਹਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਖੋਦ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਦੁੰਦੁਭਿ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਮਾਪੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।