ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਸੁਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰਾ ਭਿਆਨਕ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਭੈਚੱਕਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਇਕ ਵੱਡੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਆਵਾਂ।’ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਇੱਥੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਔਖੀ-ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਉਸਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੈਰੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ 'ਸੁਗਰੀਵ!' ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਹ ਖੁਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਥੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਤਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕੋ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਛੋੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ Ṛṣyamūka ਪਹਾੜ ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵੇਖ, ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵੱਡੇ ਭੈ ਨਾਲ, ਜਿਹੜਾ ਵਾਲੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕੋ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੋਸ਼ਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਨੀਸਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਣਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਅਧਰਮੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਬੋਲੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, "ਬੇਸ਼ਕ, ਤੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ, ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਧਾ ਲਕੜ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੀਂ। ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ, ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਤੈਅ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾ-ਭੈਸ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਡੁੰਦੁਭੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾ-ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਲਹਿਰਾਂ-ਭਰੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੇ।’ ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਧਰਮੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉੱਤਸੁਕ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਹਿਮਵਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦਾ ਸੱਸੁਰ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਡੁੰਦੁਭੀ, ਜੋ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਡੁੰਦੁਭੀ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੱਥੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ, ਹਿਮਵਤ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਹੇ ਡੁੰਦੁਭੀ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤਪੱਸੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਡੁੰਦੁਭੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉੱਤਰਿਆ, 'ਜੇ ਤੂੰ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।