ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਮੇਰਾ ਭਿਆਨਕ ਭਰਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੈ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਦੌੜ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਵਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਆਵਾਂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ "ਉਹ ਇਥੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ," ਮੈਂ ਉਸ ਔਖੇ-ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜੋ ਉਸ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਗੂੰਜੀ। ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਫਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ "ਸੁਗਰੀਵ!" ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਰਾ-ਭਾਈ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਞ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੀ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਨਰ-ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵੇਖ, ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਭੈ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ! ਤੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਆਂ ਪਸੰਦ ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਣਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹਰਨਹਾਰ, ਧਰਮ-ਭੰਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਉਬਾਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ। "ਬੇਸ਼ਕ, ਤੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਨੱਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੱਢ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇ ਅਟੱਲਤਾ ਬਾਰੇ; ਫਿਰ ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਉਹ ਕਰੀਂ। ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਤੱਕ, ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ, ਵਾਲੀ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਨੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਟੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾਬਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿਸੂਸ, ਦੂੰਦੁਭੀ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਭੈਸ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਇਕ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ।" "ਉਹ ਲਹਿਰਾਂ ਭਰੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ।' ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਭਰ ਕੇ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:" "ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਖੁਮਾਰੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹਿਮਵਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸੱਸੁਰ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਝਰਨੀਆਂ, ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ ਦੂੰਦੁਭੀ ਨੇ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਚੀਕਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:" "'ਹੇ ਦੂੰਦੁਭੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।'" "ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਹੇ, ਦੂੰਦੁਭੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।