ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੁੰਹ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ; ਤਦ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੋਂ ਚਲ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ।” “ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਅਣਹੋਣੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੇਰੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ; ਹੁਣ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।” “ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਸੁੰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕਰੀ, ਇਕ ਵਾਨਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਡਾਂਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ‘ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ’ ਆਖ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਿੰਦਿਆ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ, ‘ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਯਾਵੀ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।’” “ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ ਨਗਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰਾ ਭੈੜਾ ਭਰਾ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਭੱਜ ਕੇ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਕੜਕ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦਵਾਂ।’” “ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ‘ਉਹ ਇੱਥੇ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ,’ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜ ਪਈ। ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਸੀ। ਮੈਂ ‘ਸੁਗ੍ਰੀਵ!’ ਕਰ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।” “ਉਥੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਰਾਜ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਨਾਲ, ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ, ਹੁਣ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।” “ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁਖ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜੀ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੈਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਵੇਖ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਿਰਵਾਦ ਦੇ, ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਦੱਸਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਨਿਆਇਕ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ। “ਮੇਰੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਨੀਸਫਲ ਨਹੀਂ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਵੈਰੀ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਪੈਣਗੇ। ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜੀਵਨ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਧਾਰਦਾਰ ਤੀਰ, ਜੋ ਜੀਵ-ਬਿੰਦੂ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਢੀਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਕਰ।” “ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ, ਤੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ, ਵਾਲੀ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ, ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ।