ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਤੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ, ਦੋਵੇਂ ਭੈਣ ਭਰਾ, ਇਕ ਅਸੁਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸੀ, ਜੋ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡੀ, ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਅਸੁਰ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਲਹੂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਘਬਰਾਹਟ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਈਆਂ, ਪਰ ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਪਛਾਣ ਲਈ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਲ਼ੀ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਚਾਮਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਲਹੂ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਗੁਫਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਾਜ ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੰਤਰੀ, ਨਾਗਰਿਕ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹੈ।” ਮੈਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਣ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਇਆਵੀ, ਮਹਾਨ ਦੈਤ, ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਛੱਡੀ। ਮੇਰਾ ਭਾਈ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਡਰ ਕੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ।” ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ, ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ—‘ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰ।’ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਭਰ ਗਈ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਸੀ। ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ‘ਸੁਗ੍ਰੀਵ!’ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਵਿਛੋੜਾ ਤੇ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਆ ਗਈ। ਇਕ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਭਰਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਆਦਰ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ।