ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਰਾਮ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ। "ਸੁਣੋ ਰਾਮ ਜੀ," ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ, ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਡੁੰਡੁਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ ਮਾਯਾਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਸੀ — ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ — ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਾਯਾਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਯਾਵੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘੁੰਮਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਪਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਵਗਦਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਗੁਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਰਾਵਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲਦਾ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਖਣ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਰਾਜ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਲੀ, ਵੈਰੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬੁਰਾ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਮਨ, ਭਰਾਵਾ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੱਧਿਆ। ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਪਰ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ।" "ਇਹ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਲਾ ਪੰਖਾ, ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਫੜਿਆ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਤੇ ਜਦ ਖੂਨ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" "ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਇੱਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।" "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਰਾਜਾ ਬਣਨਾ, ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਨਰਮ ਹਿਰਦੇ, ਵੈਰੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ।" "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਲੀ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਸਕੀਏ; ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝਿੜਕ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ 'ਤੂੰ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ!' ਆਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਖਾਂਤ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ, ਵੈਰ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਅਨਿਆਇਤ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।