ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੰਦਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰ ਹੈ, ਰਾਮ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਉਂ ਦੱਸਾਂ? ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਿਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰ ਕੋਲ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹਨੂਮਾਨ! ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ—ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ। ਤੇਰੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀਰ-ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉੱਭਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਨਿੜਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।" ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਬੰਦਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰ ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦੇਹ ਛੱਡੀ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਡੁੰਡੁਭੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਇਆਵੀ ਨਾਂ ਦੇ ਬੜੇ ਤਾਕਤਵਰ ਅਸੁਰ ਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਕਾਰਨ, ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਸਾਰੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਲਕੀ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਝਾੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮਾਇਆਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਰਸਤਾ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਗ੍ਰੀਵ! ਤੂੰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਵਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਲੰਮੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਰਾਮ! ਉਹ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਬੰਦਰ (ਵਾਲੀ) ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ! ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਵਤੀਰਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਮਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੱਧਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਮਥੇ ਨਾਲ ਛੋਹਿਆ, ਪਰ ਰੋਸ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ, "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਸਾਹਾਰਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੇ ਬੇਸਾਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ। ਇਹ ਛੱਤਰੀ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।