ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਆਗੂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਟਿਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਸਕਰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਟ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਖ, ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤ ਕੋਲ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਹੋਈ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਾਢਾ। ਤੂੰ ਨਿੜਰ ਹੋ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਸਮਝ।' ਕਾਕੁਤਸਥ ਕੁਲ ਦੇ ਇਸ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰੇ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਵੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਆਸਰਾ ਸੀ। ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਿਆ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਜ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਇਕ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ, ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਡੁੰਡੁਭੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਇਆਵੀ ਨਾਮਕ ਇਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ, ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੈਰਤਾ ਸੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਝੱਟ ਉੱਠ ਬੈਠਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇ ਵਧੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ, ਜੋ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਚੰਨਣ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਹ ਚਾਨਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸੀ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਂਵਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿਆ। ਸਮਾਂ ਇੰਝ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਭੈ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਫੇਂਕਿਆ ਹੋਇਆ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦਾ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਚੱਟਾਨ ਲਾ ਕੇ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਤਾ ਲਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਰਾਘਵ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਜ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਵਤੀਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਰਾਮ ਜੀ, ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਵਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਸ!