ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥ ਹਨ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ; ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਜਦੋ ਤੱਕ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ; ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵਿਚਲੀ ਵੈਰ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਾਨਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਵਜ੍ਹਾ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਉੱਭਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਿਓ ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਚਲ ਬੱਸੇ, ਤਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਾਯਾਵੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਰਕੇ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣੀ ਸੁਣੀ; ਵਾਲੀ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।" "ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਟਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਲ ਗਿਆ।" "ਜਦ ਮਾਯਾਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਿਆ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਰਾਹ ਚਾਨਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ।" "ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।" "ਜਦ ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਇੰਝ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਰ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਜਣੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪਈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਨਾਂ ਸੁਣੀ।" "ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾ ਲਿਆ।" "ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੱਕ ਸੀ।" "ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੋਲਿਆ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਾੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਮੇਰਾ ਮਨ, ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।" ਹੁਣ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। "ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।