ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਂਦਿਆਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰਕੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਅੰਸੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਸੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ, ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਰਾਮ ਜੀ, ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਕਰੜੀ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਛੀਨ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਰਘੁਨੰਦਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਹੜੇ-ਜਿਹੜੇ ਵਾਨਰ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਇਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੈਂ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ; ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਖ, ਮਿੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੀ ਸਮਝ।" ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਹੁਣ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ," ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਚਲ ਬੱਸੇ, ਤਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਕ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮਾਯਾਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗੱਜ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ। ਵਾਲੀ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜਦ ਮਾਯਾਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਰਸਤਾ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਵਾਂਗਾ।' ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲਦਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੇਕਰ ਉਹ ਲੜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੀਕਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਲ-ਤਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਾ ਲਈ।