ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਿਆ, “ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!” ਪਰ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਪਰਛਾਂਹ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਸਤ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਵਿਆਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਦੋਸਤ ਬਣੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋੰ ਅੰਸੂ ਵਗ ਪਏ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੀ ਭਰ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸਨੇ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਸੂ ਰੋਕ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਅੰਸੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮੁੜ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। “ਹੇ ਰਾਮ! ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੱਕੜਾ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਸਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਾਅ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਨਰ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਇਸੀ ਸੰਦਿਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਆਂ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਵਾਨਰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ। ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਉੱਪਰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਾਨਰ! ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀਰ-ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਇਸ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਖੜੇ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਰਲੋਕ ਸਧਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਨਮਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਦਾ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ। ਇਕ ਵਾਰ, ਡੁੰਡੁਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ ਮਾਯਾਵੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਸੀ। ਇਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਕਿ ਆ ਕੇ ਲੜ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਵਾਲੀ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਦੋਸਤੀ ਵਜੋਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮਾਯਾਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਿਆ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਹ ਚਾਨਣ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬੜੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਸੁਗ੍ਰੀਵ! ਤੂੰ ਅੱਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਆਂਵਾਂ।’ ਉਸਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੈਂ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਜਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੇਕਰ ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਚੀਕਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।