ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਦਿਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਾਂ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਨੇਕ ਰਾਮ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸਲ ਦੋਸਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਿਹਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੀਣੀ, ਮਾਰ ਸੁਟਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਆਏ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਧ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਵੈਰੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਇਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਜੋ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਰਾਮਾ! ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਦੁੱਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਗਮ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਬਣਿਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ, ਗਲਾ ਰੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹੰਜੂ ਰੋਕ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮਾ! ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਵੱਢ ਲਈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਸਟ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਨਰ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ; ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟੇਗਾ; ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਖ, ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਾਨਰ! ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਉਫਨਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੁਣ ਨਸ਼ਟ ਸਮਝ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰਤਾ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਉ ਵੱਲੋਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਦਾ ਸਨਮਾਨਤ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਚਲ ਬੱਸੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਡੁੰਡੁਭੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਯਾਵੀ ਨਾਂਕਾ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਰਕੇ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਂਦਾ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਭਾਵੇਂ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ; ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ (ਮਾਯਾਵੀ) ਡਰ ਕਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਰਾਹ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।