ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰ ਵਿਚ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੀਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਘਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨਿਆਇਤਾ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਜੋ ਆਸਹਾਰੇ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਨੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀ ਹੈ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਿੱਤਰ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੀਣੀ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਵੇਖ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਤਿੱਖੇ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਰਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜੋ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੌਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੰਜੂ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਹੰਜੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗਰੀਵ ਮੁੜ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕੜਵੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਛੀਣ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਨੁਮਾਨ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ, ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸਾਰ ਹੈ; ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮੁੱਕੇਗਾ; ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਇਕ ਦੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਾਨਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ। ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉੱਡੀ, ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਰੋ ਨਾ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਮਰਿਆ ਹੀ ਸਮਝ।" ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਗਰੀਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। "ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਓ ਵੱਲੋਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਪਿਓ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਸ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਯਾਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਕਿ ਆ ਕੇ ਲੜ। ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣੀ ਸੁਣੀ; ਵਾਲੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਮਾਯਾਵੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਸਤੇ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।