ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੇ ਉੱਚੇ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਅਸਲ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੰਡੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਲਈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ, ਆਰਾਮ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣਾ ਦੇਸ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਸਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੀ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਤੋੜੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਿਆ, ਰਾਘਵ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਤਕਰਮ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਸਨ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਦੋਸਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜਿਸਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖੋਹਿਆ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੇਜ਼, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵਿਹੰਗਮ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਵੇਖ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਬੁਰਾਈ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।” ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਰਾਮ ਜੀ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਸਤ ਮੰਨ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਤੇਰਿਆਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਖੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਦੋਸਤੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਆਵਾਜ਼ ਰੁੰਝ ਗਈ, ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਹੰਝੂ ਪੁੰਝ ਕੇ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮੁੜ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਰਾਮ ਜੀ, ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਬੁਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਖੋਹ ਲਈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਕਈ ਵਾਨਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਸਾਰੀ ਸ਼ੱਕ-ਸੰਦੇਹ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” “ਸਿਰਫ ਇਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੇਰੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਇਹ ਹੈ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।” “ਇਹ, ਰਾਮ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਖ, ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤ ਕੋਲ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਾਰਨ ਸੁਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।” ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।