ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਜੋੜਾ, ਮਧੁਸੂਦਨ—ਵਰ ਦਾਤਾ—ਦੀ ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤਪੋਮਈ, ਤਪਸ੍ਵੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਤੁੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਕਿ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਅਨਾਦਿ ਹੋ, ਅਵਰਨਨੀਯ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਵਰ ਮੰਗੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ—ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ! ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੋ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ! ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਗਵਾ ਲਈਏ।" ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਤਸੁਕ, ਤੁਰੰਤ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਨ ਰਹਿਣਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਛੇ ਦਿਨ ਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਚੁਸਤ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ—ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਨਮਨ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਛੇਵੀਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਤੇ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਚੁਸਤ ਰਹਿਣਾ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਏ। ਯਜ੍ਯ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁਜਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅੱਗ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਯਜ੍ਯ ਸ਼ਾਲਾ, ਜੋ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਚਮਚਿਆਂ, ਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਤਵਿਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਯਜ੍ਯ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਦ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ—ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੌੜੇ ਆਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ, ਆ ਕੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਯਜ੍ਯ ਸ਼ਾਲਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭੀਜ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੇ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਹ ਮਾੰਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੰਝ ਉੱਡ ਜਾਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਉਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਰੀਚਾ, ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਤੀਬਰ ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਮਨੁ ਰਚਿਤ ਇਹ ਮਾਨਵ ਬਾਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲਈ।" "ਹੁਣ, ਇਹ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿਘਾਤਕ, ਨਿਰਦਯ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਖੂਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਗਨਿ ਦਾ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਸਤਰ ਸੁਬਾਹੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਬਾਹੂ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਯਵ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿਘਾਤਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮ ਦੀ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਈ। ਜਦ ਯਜ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਅਸੁਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਂਝ ਦੀ ਰੀਤ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।