ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਨਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਅਤੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ—ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਨਰ—ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਦਿਲ ਇਕ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਮੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਸ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੇ ਗੁਣਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ, ਜਿਹੜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੁਯੋਗ, ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਅਟੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਟੁੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਤਰ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ, ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਧਨ, ਸੁਖ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਚਿਤ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਸਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਲਈ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਤਮ-ਸਥਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਛੀਨ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਨ-ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਅਨਿਆਇਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਞਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਡਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਸਰੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਿੱਤਰ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੀਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤੇ ਜਵਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪਰ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸੱਪ। ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਅਡੋਲ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕ ਉਠਿਆ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਿਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਅੰਦਰਲਾ ਦੁੱਖ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰੁੱਕ ਗਈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਪਰ, ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਦੀ ਦਾ ਵਗ ਰੋਕ ਲਵੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਰਾਮ, ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਛੀਨ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜੇ। ਇਸੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ, ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ।