ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕਸ਼੍ਯਪ—ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ—ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੁੱਟ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਜੋੜਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਰਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਢੇਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਹੀ ਮੂਲਤਾ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਅਦਿ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।” ਤਦੋਂ ਹਰਿ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਵਰ ਮੰਗੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਰਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ; ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਈ, ਇਹ ਮੁਨਿ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੋ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।” ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਤੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੇ, ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਾਨਯ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨ ਗੁਆ ਲਵੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਅਤੇ ਤਿਆਰ, ਬੋਲ ਪਏ; ਸਾਰੇ ਮੁਨਿ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮুনি ਵਰਤ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਛੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਵੱਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਛੇਵੀਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਚੌਕਸ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ।” ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ, ਬੇਦੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਚਾਰਯ ਅਤੇ ਹੋਤ੍ਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਬੇਦੀ, ਜੋ ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਚਮਚਿਆਂ, ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਤ੍ਰੀ ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਯਜਨਾ ਨਿਯਮਤ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ; ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ। ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਓਥੇ ਹੀ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਵਰਤਦੇ, ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਮਾਰੀਚਾ ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੁ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ, ਆਏ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਰਸਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬੇਦੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਵੇਖ, ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਨਵ ਅਸ੍ਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਡਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।” “ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਨਵ ਅਸ੍ਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸ੍ਤਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚਾ ਸੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਜਿਆ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਦੇਖ, ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਮਾਨਵ ਅਸ੍ਤਰ, ਜੋ ਮਨੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।” “ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਨਿਰਦਈ, ਪਾਪੀ, ਯਜਨਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਰਬਾਜ਼ੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਗਨਿ ਦਾ ਅਸ੍ਤਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਸੁਬਾਹੁ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਸੁਬਾਹੁ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਫਿਰ ਵਾਯਵ੍ਯ ਅਸ੍ਤਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮੁਨਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾ ਨਾਸਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਯ ਰਾਮ ਦੀ ਉਥੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸੁੱਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ ਵੱਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕੱਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਉਥੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਨਿਤਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀਆਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਮੁਨਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਖੜੇ ਹਾਂ। ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨਿ—ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?