ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਵਾਨਰ ਸਿੰਘ, ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਹੀ ਮੰਨ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਆਗੇ ਕਦੇ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵਾਨਰ—ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਸੁਖ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ, ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੱਖਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋ। ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗ ਦੋਸਤ ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਾਣ ਜਾਵੋਗੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਗਾ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਪੱਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ ਗਹਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਟੁੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਸਤ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼, ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਧਨ, ਸੁਖ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਪਿਆਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਲ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਿਆ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਅਣਯਾਯ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਦੋਸਤ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਹਾਨੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੀਣੀ, ਮਾਰ ਸੁਟਾਂਗਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੀਖੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੀਰ ਹਨ। ਇਹ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਵੇਖ, ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਤੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।” ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੇਨਾ ਪਤੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਉਚਾਰਿਆ, “ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਸਤ ਮੰਨ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਬਣੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਦੋਸਤੀ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਵਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਲਵੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮੁੜ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਰਾਮ ਜੀ, ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਛੀਣ ਲਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੁਸਟ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸੀ ਸੰਦਿਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਰੋਸੇ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿਤੀਆਂ।