ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਹਿੜਾ ਖਾਣਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਛੂਹਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਸੇਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੈਤ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ 'ਰਾਮ! ਰਾਮ!' ਅਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਜਿਹੀ ਜਿਵੇਂ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਅਸੀਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਦੋਸਤ, ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੁਰੰਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਥੋਂ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵੇਖੋ।" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਹਰਾ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਿਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ 'ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ!' ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ, ਜਿਹੜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਦ ਉਹ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਨੇ ਹੀ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਬਾਂਹ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਕੰਨ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਪਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪੈਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਵਲੋਂ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਦੈਤ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅੱਜ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਹੁਣ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਖੀ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੈਤ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਠਿਕਾਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਵੰਸ਼। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਾ ਸਕੋ। ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਰਮਤਾ ਛੱਡੋ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਹਿੰਮਤ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ; ਜੋ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਦੁੱਖ, ਵਿਪਤਾ, ਡਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮਤਾ ਤੇ ਦੁਬਲਾਪਣ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਉ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ, ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਾ ਦਿਓ। ਜਿਹੜੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਅਣਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁੱਖ ਛੱਡੋ ਤੇ ਸਿਰਫ ਹਿੰਮਤ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖੋ।" "ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਤਵਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਲਮਨਸੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਐਸਾ ਸਾਥੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਿਆਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ।" "ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕਿ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਿਰਦਯ, ਦੁਸ਼ਟ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖੀ ਜਾ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਫਸਲ ਫੱਲਦੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।