ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਹੈ—ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਈਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਚੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਅਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਤਪੋਧਾਨ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਘਿਸ ਕੇ ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਈ। ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਗੰਢ ਬਣ ਗਈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਇਕੋ ਹਨ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡਾਲੀ ਤੋੜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਲਿਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ, ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਡਾਲੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਕੋਮਲ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਚ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਮੈਂ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਾਇਆ ਭਰੀ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ, ਕਿ ਮਿੱਤਰ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਿਆ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵਿਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਤੁਰੰਤ ਵੱਜਣਗੇ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਦੇਖੇਂਗਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤੀਖੇ, ਸੰਪ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਢਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ ਪਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਉਪਕਾਰਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਾਜ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ। ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।" ਇਸ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਸੁਗਰੀਵ, ਸੀਤਾ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸਭ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ—ਕਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ—ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਫੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਚਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਿਆਸ ਵਲੋਂ ਲਿਖੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ।" ਫਿਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮੁੜ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਜੋ ਮੇਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੇਗਾ।" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਉਠਾ ਲਈ ਗਈ। ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਰੋਈ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।" "ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਜਟਾਯੁ, ਜੋ ਗਿੱਧ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹਰਨ ਕਰ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆ ਖੋਹ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹਨ, ਰਾਘਵ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਮਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਐਸਾ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਯ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਕਰੂਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਉਠਾਈ ਜਾਂਦੀ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ 'ਰਾਮ! ਰਾਮ!' ਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ।" "ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਪਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਅਸੀਂ ਚੁੱਕ ਲਏ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ ਲਏ। ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਿੱਤਰ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਲਿਆਉ, ਫਿਰਕਿਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਸੁਗਰੀਵ ਤੁਰੰਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਲੋ, ਇਹ ਹਨ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਮੀਂਹ ਦੇ ਕੋਹਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ, "ਹਾਏ! ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ!" ਆਖ ਕੇ ਰੋ ਪਏ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੋਵੇ।