ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ‘ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪਰਬਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਹਨੁਮਾਨ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਪਤ੍ਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰਨੀਅ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਤੇ ਲਾਭ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ, ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਨਾਲ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਹੱਥ ਮਿਲਾਈਏ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਡੋਰ ਪੱਕੀ ਕਰੀਏ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਸੁਚੱਜੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਪਸਵੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਲੱਕੜ ਰਗੜ ਕੇ ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅੱਗ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਮਾਣੋ ਕਿ ਰੱਜੇ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਸਾਂਝਾ ਹੈ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਟੋੜ ਕੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ! ਮੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਅਣਯਾਇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ ਆਸਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਣਯਾਇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਨੂੰ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ, ਮਿੱਤਰ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਮਦਦ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਸਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੀਨਿਆ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣਗੇ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਦੇਖੇਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤੀਖੇ, ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੱਝਣਗੇ। ਵਾਲੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੀਦ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਾਜ ਫਿਰ ਪਾ ਲਵਾਂ। ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ।” ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੀਤਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਫੜਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣੀਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੇਗਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕ ਲਈ ਗਈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ, ਉਹ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ। ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਗਿੱਧ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਵੇਦ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਜਾਣ—ਉਹ (ਸੀਤਾ) ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਥਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪੱਕੀ ਡੋਰ ਬਣੀ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਆਸ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਗਮਗਾ ਉਠੀ।