ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਭਰੀ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਨੂਮਾਨ — ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ — ਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾਇਆ, ਪਤਨੀ ਛੀਨ ਲਈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, “ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਆਓ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।” ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਮਲ ਕੇ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਰਾਘਵ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਰਵਤ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ, ਵਿਖਿਆਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ, ਮਲਯਾ ਪਰਬਤ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ — ਰਾਘਵਾਂ — ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ੌਰਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿਲੇਰੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ।" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਰਾਮ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਅ攫ੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਨਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਾਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਇਕ ਬਾਂਦਰ, ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" "ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਹੀ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਵਧੀ ਹੋਈ; ਆਓ, ਸਾਡੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਮਿਲਾਈਏ, ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਪੱਕਾ ਕਰੀਏ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਿਜੈਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਖਾਰੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਦੋ ਲੱਕੜੀਆਂ ਰਗੜ ਕੇ ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਉਸ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ; ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਰਾਮ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਏ; ਦੋਹਾਂ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਰੱਜ ਨਹੀਂ ਆਏ। "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤ੍ਰ ਹੋ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਫਿਰ, ਗਰੁੜ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਟਾਹਣੀ ਵਿਛਾ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੀਨ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਸਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਥਾਂ ਤੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਵਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅਨਿਆਇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ; ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਨਾ ਕਰਾਂ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ — ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸੀ — ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ, ਕਿ ਮਿਤ੍ਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਦਦ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਲਈ, ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਇਹ ਤੀਖੇ ਬਾਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵਿਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਉਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਾਣ, ਗ੍ਰਿਧ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਤੁਰੰਤ ਵੱਜਣਗੇ।" "ਤੀਖੀ ਨੋਕ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਡੱਡੀ ਵਾਲੇ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੇਖੇਗਾ ਕਿ ਵਾਲੀ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵਿਖੇ ਜਾਵੇਗਾ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।