ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤਿਥੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰوں ਪਾਸੇ ਫੇਰਾ ਲਾ ਕੇ, ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ' ਆਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਤ ਗਏ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ, ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੈ ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਘਣੇ ਹਨ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ? ਮੇਰੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਨੰਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਦੈਤਿਆ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ ਸਨ? ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਆਏ; ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋ?" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਉਣਤੀਹਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਇੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਤੇ ਅਨੇਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਵੱਸੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਮ, ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਦਿਤੀ ਨੇ, ਬੜੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਰ ਦਾਤਾ, ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਹੀ ਹੋ, ਤਪ ਦਾ ਢੇਰ ਹੋ, ਤੇ ਤਪ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਵਿਬਚਨੀ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।' ਹਰੀ ਜੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਵਰ ਮੰਗੋ, ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।' 'ਹੇ ਵਰ ਦਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਬਣੇ, ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੋ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।'" ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੀਸਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਸਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਚੁੱਕੀਏ ਨਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਨੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣਗੇ ਤੇ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਛੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਾ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਯੋਧੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਛੇਵੀਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ।" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਤੇ ਅਗਨਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਗਈ, ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ। ਹਵਨ ਕੁੰਡ, ਜੋ ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਕਪ, ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਯਜਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ—ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ ਲੱਗੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਡ ਜਾਣਗੇ।" "ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਜਵਲ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸਤਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼, ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਤੀਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ, ਇਹ ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਮਨੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" "ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਰ ਜੋ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਦਈ, ਪਾਪੀ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸਕ ਤੇ ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।