ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਕਲੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨੁ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਪਤੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ। ਦਾਨੁ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੇਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਾਨੁ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਉਹ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਾਨ-ਧਨ ਦਿਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੀਰਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਤਰੀ-ਵਧੂ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਆਸਰੇਯੋਗ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਹੁਣ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸੀ ਦਸ਼ਰਥ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ, ਹੁਣ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸੇਨਾਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੇ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇੰਝ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਨੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣਾ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ।" "ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਲਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇੰਝ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਹੁਣ ਚਲਦੇ ਹਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਧਰਮਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਰਾਘਵ, ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।" ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਖੁਲੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਾਂਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸਮਰਥ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਮਨ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ, ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਭਾਈ, ਆਏ ਹਨ। "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ੌਰਤ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਇਖਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ।" ਹਨੁਮਾਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਬੜੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਇੱਕ ਵਾਨਰ, ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" "ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਲੈ ਲਵੋ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੱਕੀ ਕਰੀਏ।" ਸੁਗਰੀਵ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਪਸਵੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦੋ ਲੱਕੜੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਅੱਗ ਜਗਾਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ। ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੰਝ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਹੁਣੋਂ ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਸਾਂਝੇ ਹਨ।" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਰੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜੀ...