ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨਾਮ ਸੀ ਦਸ਼ਰਥ। ਉਹ ਬੜੀ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿਕ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਣੀ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਤੇ ਰਾਜਯੋਗਿ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜ ਪਦ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ ਹੈ ਮੇਰਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਸੁਖ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਪਦ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੇ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਕ ਅਕੇਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਚੁਰਾ ਲਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੈਤ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਮਿਲੀ। ਦਿਤੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨੁ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਦੱਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁਰਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਾਨੁ ਜੋ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਮੈਂ, ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਧੂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਆਚਾਰਯ ਰਘੁਨਾਥ ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹੀ ਰਾਮ ਹੁਣ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਿਹਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਰਾਮ, ਹੁਣ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦੇ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਨੇਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਹ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਨੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਵੈਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਛੁੱਟ ਗਈ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬੋਲ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆਓ, ਹੁਣ ਚਲ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਚਲੀਏ।” ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਵਾਤਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਚੇਤੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨਵੀਰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।” ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਤਸਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੜੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਘੁਨਾਥ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਿਖਾਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਯੋਗ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਵਤ ਵਾਂਗ ਮਹਾਬਲੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ, ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਘੁਨਾਥ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। “ਇਹ ਰਾਮ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਅਟੁੱਟ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਸਮੇਤ ਸਭ ਯਜਨ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।