ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਮਿੱਠਾਸ, ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਤੇ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਵੈਰੀ ਵੀ ਜੇ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਐਸਾ ਦੂਤ ਜੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਦੇ ਮਕਸਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਤ ਦੇ ਬੋਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀ! ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਥੇ ਕਿਹਾ, ਅਸੀਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਇਹ ਪੂਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲਗਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੋਗ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਤੱਕ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨੁਮਾਨ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਗਿਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਵੈਯੰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ; ਨਾਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ।" "ਦਿਤੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨੁ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਾਨੁ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਓਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉੱਚੀ ਯਸ਼ਸ਼ ਪਾਈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਸ਼੍ਰਯ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਦੇ ਯੋਗ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਰਾਘਵ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲਦੇ-ਫੁਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਹੁਣ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ, ਸਦਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਸੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ, ਹੁਣ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ।" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲਿਆ ਕੇ ਬੋਲੇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਂਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋ ਬੈਠਾ, ਵਾਲ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਵੈਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨਨ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਸੀ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਚਲ ਪਿਆ।