ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਧਰਮਵਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹਾਂ—ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਰਾਮ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੋਲਿਆ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਕ-ਪਾਟੂ ਬਾਤ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਅਤੇ ਸਮਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਨਾਲ ਅਧਿਆਇਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਅੱਖਾਂ, ਮੱਥੇ, ਭਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੀ ਬਾਤ ਸੰਖੇਪ, ਸਪਸ਼ਟ, ਨਿਡਰ, ਠੀਕ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਜੀਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਐਸਾ ਦੂਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜਿਸਦੇ ਦੂਤ ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਉਸਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਦੂਤ ਦੀ ਬਾਤ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬੋਲਿਆ, “ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਬਾਤ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ।” ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ, ਵਾਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕੰਡ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ। ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਣਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੀ ਕismet ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਯੋਗ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਕ-ਪਾਟੂ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। “ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਦਾਦਾ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਵੇਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜੋ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਕੱਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ; ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ, ਨਾ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ। ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨੁ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੇਗਾ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਾਨੁ, ਚਮਕਦਾਰ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰਥਕ ਰਾਜਾ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਖਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਸਰਾ ਵਾਲਾ, ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਰਾਖਾ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਦੇ ਯੋਗ, ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਰਾਘਵ, ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਹੁਣ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ, ਆਪਣੀ ਆਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ, ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।