ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਯੌਗੰਧਰ ਅਤੇ ਵਿਨਿਦ੍ਰਾ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸ਼ੁਚਿਬਾਹੁ, ਮਹਾਬਾਹੁ, ਨਿਸ਼ਕਲੀ, ਵਿਰੂਚਾ, ਸਾਰਚਿਰਮਾਲੀ, ਧ੍ਰਤਿਮਾਲੀ, ਵ੍ਰਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰੁਚਿਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਤ੍ਰਯਾ ਅਤੇ ਸੌਮਨਸਾ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਧੂਤਮਕਰਾ, ਪਰਵੀਰਾ, ਰਤੀ ਅਤੇ ਧਨਧਾਨਯਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਕਾਮਰੂਪ, ਕਾਮਰੁਚੀ, ਮੋਹਮਾਵਰਣ, ਜ੍ਰੰਭਕਾ, ਸਰਵਨਾਭਾ ਅਤੇ ਪੰਥਨਵਰੁਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਉਜਲੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਯੋਗਯ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।” ਕਕੁਤਸਥ, ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, 'ਨਿਸ਼ਚਿਤ' ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਅਸਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਹਰਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਈ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਕੁਝ ਧੂੰਏ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਅਸੀਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ; ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?” ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਓ; ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋਗੇ।” ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, 'ਜੈ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਘਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਣਯੋਗ ਹੈ, ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ।” ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਏ ਸਨ? ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਆਏ; ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?” ਹੁਣ, ਵਾਟੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਣਤੀ-ਨੌਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਅਪਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ। “ਇਥੇ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਸਾਲ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।” ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਗਯਵਾਨ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਏਕ ਰੂਪ, ਤਪस्या ਦਾ ਪਿੰਡ, ਤਪस्या ਦਾ ਸਰੀਰ, ਤਪस्या ਦਾ ਸਰੂਪ, ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਤਪस्या ਦੁਆਰਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” “ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਆਰੰਭ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਹਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਆਖਿਆ, “ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਚੁਣੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਯੋਗਯ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।” “ਹੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੂੰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗਯ ਹੈ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ, ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।” “ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬਣ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ।” ਹੁਣ, ਵਾਟੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੀਹੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਗਵਾ ਲਵਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਤੇ ਤਿਆਰ, ਆਖਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵਰਤ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਚੁਪ ਰਹਿਣਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਛੇ ਦਿਨ ਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਲਈ, ਨੀਂਦ ਵਿਹਣ ਹੋ ਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧੇ, ਤੀਰ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਚੌਕਸ ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹੋ।” ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਤੇ ਤਿਆਰ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਯਜਨ-ਸਥਾਨ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਚਮਚਾਂ, ਪਤ੍ਰਿਆਂ, ਤੇ ਯਜਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਯਜਨ, ਨਿਯਮਿਤ ਰੀਤੀਆਂ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਇਕ ਬੱਦਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ, ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਰਤ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਰੀਚਾ ਤੇ ਸੁਬਾਹੁ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ, ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।