ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਉਹ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।” ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੋਗੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਥੋਂ ਚੱਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਏ ਵੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵੰਤ, ਸਤ੍ਯਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਰਭਸਾ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਤਰਾ ਆਦਿਕ ਅਨੇਕ ਵਿਧੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਲਕ੍ਸ਼ਯ ਤੇ ਅਲਕ੍ਸ਼ਯ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਨਾਭ ਤੇ ਸੁਨਾਭਕ, ਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਤਵਕ੍ਤਰ, ਦਸ਼ਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਤੋਦਰ, ਪਦਮਨਾਭ, ਮਹਾਨਾਭ, ਦੁੰਦੁਨਾਭ, ਸੁਨਾਭਕ, ਜੋਤਿਸ਼, ਸ਼ਕੁਨ, ਨੈਰਾਸਯ ਤੇ ਵਿਮਲ, ਯੌਗੰਧਰ ਤੇ ਵਿਨਿਦ੍ਰ, ਸ਼ੁਚਿਬਾਹੁ, ਮਹਾਬਾਹੁ, ਨਿਸ਼ਕਲੀ, ਵਿਰੁਚ, ਸਾਰਚਿਰਮਾਲੀ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਾਲੀ, ਵ੍ਰਿਤਿਮਾਨ, ਰੁਚਿਰ, ਪਿਤ੍ਰਯ, ਸੌਮਨਸ, ਵਿਧੂਤਮਕਰ, ਪਰਵੀਰ, ਰਤੀ, ਧਨਧਾਨਯ, ਕਾਮਰੂਪ, ਕਾਮਰੁਚੀ, ਮੋਹਮਾਵਰਣ, ਜ੍ਰਿੰਭਕ, ਸਰਵਨਾਭ ਤੇ ਪੰਥਨਵਰੁਣ ਆਦਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਸਮਝਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ।” ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ!” ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਬਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ, ਆਖੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ?” ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਜਾਓ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ।” ਫਿਰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, “ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ,” ਆਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਿਮਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਣ ਲਈ ਬੜਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹਰਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰ, ਉਸ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬੜਾ ਸੁਖਦ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ ਸਨ? ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿਅਪਾਰ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਧਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਥ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅਵਿਚਾਰਣਯ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਤਦ ਹਰਿ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਵਰ ਮੰਗੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਣ ਯੋਗ ਹੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ—ਇੱਕ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ। ਹੇ ਅਸੁਰ-ਸੰਘਾਰਕ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੋ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੁਧੜ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਕੋਲ ਬੋਲੇ...