ਸਭਾਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ; ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਵਾਨ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਅਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਲੀ ਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋ।” ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਜਨ-ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣੇ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਓਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਚਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਈ। ਸ਼ਬਰੀ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਡਰ ਰਹਿਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹਨ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੀਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸੀਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਨਕਰਾਤਮਕਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਆਈ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਆ, ਚਲੋ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਉਥੇ, ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਚਲੋ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਚਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ—ਕੋਯਾਸ਼ਟਿਕਾ, ਅਰਜੁਨਕਾ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾ, ਕਿਰਾਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ—ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ ਸੱੜਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪੂਲ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੂਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮਤੰਗਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਰਾਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਗਏ; ਪਰ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗਾ, ਬਕੁਲਾ, ਉਡਲਾਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਲ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਪਾਣੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਸੁੱਧ, ਚਿੱਟੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ। ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਏ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ; ਕਿੰਨਰ, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਸੀ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ; ਕਮਲਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਜਲ-ਕੁਮੁਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀ, ਨੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲੀ, ਰੰਗੀਨ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ; ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕੁਮੁਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਿਨਾਰੇ ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਪਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤਿਲਕ, ਬੀਜਾਪੂਰਾ, ਬਰਗਦ, ਚਿੱਟੇ ਰੁੱਖ, ਕਰੰਦੇ, ਪੂਰਨ-ਫੁੱਲ ਪੁੰਨਾਗਾ, ਜੈਸਮਿਨ, ਕੁੰਦ, ਬੰਦੀਰਾ, ਨਿਕੁਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਪਤਪਰਨ, ਕਟਕ, ਅਤਿਮੁਕਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਝੀਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ; ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਨਿਆ ਗਿਆ, ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਨਾਮਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਮਿਲੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਭਰੀ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਦੁਖ-ਵਿਆਪਤੀ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ; ਕੁਝ-ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਗਾ ਆਈ।